Eksperci alarmują: pacjenci nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych

Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Z okazji przypadającego 27 marca Światowego Dnia Adherence eksperci przypominają, że aż 50-60 proc. pacjentów z chorobami przewlekłymi w Europie nie stosuje się do wskazań lekarskich. Tymczasem konsekwencje tej sytuacji mogą być dramatyczne – zarówno dla zdrowia pacjentów, jak i całego systemu ochrony zdrowia.

Adherence, czyli przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, obejmuje zarówno prawidłowe przyjmowanie leków, jak i stosowanie zdrowego stylu życia. Niestety, wielu pacjentów zaniedbuje te kwestie, co obniża skuteczność terapii i zwiększa ryzyko powikłań. Z tego względu Międzynarodowe Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego po raz pierwszy ustanowiło Światowy Dzień Adherence, mający na celu zwiększenie świadomości na temat przestrzegania zaleceń lekarskich. Problem ten dotyczy nie tylko nadciśnienia tętniczego, które dotyka około 11 milionów Polaków, ale również innych chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca i schorzenia sercowo-naczyniowe.

Raport przygotowany przez Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego i Sekcję Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego pokazuje alarmujące dane: aż 58 proc. pacjentów z nadciśnieniem nie stosuje się do zaleceń terapeutycznych, a jedna czwarta chorych nie realizuje nawet pierwszej recepty. Po roku od diagnozy połowa pacjentów nie przyjmuje leków w sposób zapewniający skuteczną kontrolę choroby. Konsekwencją jest wzrost ryzyka poważnych powikłań, takich jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność nerek, a także większa liczba hospitalizacji i przedwczesnych zgonów.

Co stoi za tak niskim poziomem adherence? Przyczyn jest wiele. Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji nieregularnego przyjmowania leków. Inni są zniechęceni możliwymi skutkami ubocznymi lub komplikacjami związanymi z przyjmowaniem wielu leków jednocześnie. Problem dotyczy zwłaszcza osób starszych, które często mają trudności z przestrzeganiem skomplikowanych schematów leczenia.

Jednym z rozwiązań może być stosowanie tzw. polypigułek, czyli preparatów złożonych, które łączą w jednej tabletce kilka substancji czynnych. Takie podejście upraszcza terapię i zwiększa szanse na regularne przyjmowanie leków. W Polsce dostępne są już preparaty łączące np. leki hipotensyjne ze statynami czy kwas acetylosalicylowy z beta-adrenolitykiem.

Poprawa adherence przynosi korzyści nie tylko pacjentom, ale również całemu systemowi ochrony zdrowia, obniżając koszty związane z leczeniem powikłań chorób przewlekłych. Kluczowe jest jednak podejście wielokierunkowe, obejmujące edukację pacjentów, uproszczenie terapii oraz wdrożenie systemowych rozwiązań wspierających przestrzeganie zaleceń terapeutycznych.

Jak podkreśla dr hab. Jacek Wolf z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego: „Wiemy już, jak to zrobić, czas na konkretne działania. Kluczowe jest zjednoczenie różnych środowisk i przełożenie naukowych rekomendacji na realne strategie systemowe”.

Światowy Dzień Adherence to nie tylko okazja do rozmowy o problemie, ale także impuls do wdrażania zmian, które mogą poprawić jakość i długość życia pacjentów oraz zmniejszyć obciążenie systemu ochrony zdrowia.