![Otyłość pod nadzorem medycyny. System, terapia i realne koszty zdrowotne [WIDEO]](https://medkurier.pl/wp-content/uploads/2026/03/Terapia-farmakoterapia-i-wsparcie-w-leczeniu-przewleklej-choroby-metabolicznej-360x180.png)
Mimo rosnącego finansowania i zniesienia limitów, dostęp do opieki paliatywnej i hospicyjnej (OPH) w Polsce wciąż pozostaje niewystarczający – alarmuje Najwyższa Izba Kontroli w swoim najnowszym raporcie. Według danych NIK, mimo działań Ministerstwa Zdrowia, wielu pacjentów nie ma możliwości objęcia odpowiednią opieką w momencie końca życia, a bariery wynikają zarówno z przepisów prawa, jak i braków kadrowych oraz problemów organizacyjnych w placówkach.
Ograniczenia wynikające z przepisów
Jednym z głównych czynników ograniczających dostęp do OPH jest obowiązujący w Polsce zamknięty katalog chorób, które uprawniają dorosłych pacjentów do objęcia opieką. W praktyce oznacza to, że osoby cierpiące na inne schorzenia, choć wymagające wsparcia paliatywnego, często pozostają bez opieki. Kierownicy hospicjów zwracają uwagę, że ograniczenia te skutkują odmową świadczeń dla pacjentów, którzy nie spełniają formalnych kryteriów.
Pomimo powołania zespołu doradczego i pełnomocnika ministra ds. opieki paliatywnej, w latach 2022–2024 nie podjęto znaczących kroków w celu rozszerzenia katalogu chorób ani przyjęcia strategii rozwoju OPH w Polsce. Prace analityczne resortu pozostają wciąż nieudostępnione, co utrudnia planowanie i wprowadzanie systemowych zmian.
Braki kadrowe – kluczowe wyzwanie
Raport NIK wskazuje również na poważne niedobory personelu medycznego. Chociaż medycyna paliatywna od 2020 r. ma status dziedziny priorytetowej, zainteresowanie lekarzy tą specjalizacją pozostaje niskie – rocznie egzamin specjalizacyjny zdaje jedynie 30–40 osób. Aby sprostać potrzebom pacjentów, liczba lekarzy powinna wzrosnąć ponad dwukrotnie. Braki kadrowe dotyczą także pielęgniarek i innych specjalistów, którzy są niezbędni do zapewnienia kompleksowej opieki paliatywnej.
Finansowanie i organizacja świadczeń
W ostatnich latach finansowanie OPH znacząco wzrosło – z 1 mld zł w 2022 r. do 1,7 mld zł w 2023 r., a w pierwszym półroczu 2024 r. już 0,9 mld zł. Liczba pacjentów objętych opieką również wzrosła – z 98 tys. do 105 tys. Jednak zniesienie limitów w kwietniu 2024 r. nie zostało poparte analizą zdolności placówek do realizacji świadczeń ponad normę, co doprowadziło do opóźnień w wypłacie środków za nadwykonania.
NIK zwraca uwagę, że mimo poprawy finansowania, wiele placówek boryka się z problemami organizacyjnymi i jakościowymi. W skontrolowanych hospicjach odnotowano m.in. przeterminowane leki, nieprzystosowaną infrastrukturę (zbyt wąskie drzwi dla transportu pacjentów na łóżkach), a także braki w ewidencjonowaniu czasu pracy personelu i raportowaniu danych do NFZ.
Wnioski i rekomendacje
Najwyższa Izba Kontroli wezwała Ministerstwo Zdrowia do pilnej poprawy dostępności OPH. Izba rekomenduje:
- rozszerzenie katalogu chorób uprawniających pacjentów do objęcia opieką paliatywną i hospicyjną,
- opracowanie i wdrożenie strategii rozwoju OPH w Polsce,
- analizę potrzeb kadrowych i zwiększenie liczby lekarzy oraz pielęgniarek,
- poprawę organizacji placówek i monitorowanie jakości świadczeń,
- usprawnienie rozliczeń i terminowych płatności za nadwykonania.
Raport NIK jasno wskazuje, że sama poprawa finansowania i zniesienie limitów nie wystarczy, aby zapewnić pacjentom w Polsce dostęp do opieki paliatywnej i hospicyjnej na odpowiednim poziomie. System wymaga pilnych, skoordynowanych działań, aby wsparcie trafiało do wszystkich potrzebujących pacjentów, niezależnie od rodzaju choroby i miejsca pobytu.
Nowa definicja opieki paliatywnej
Leczenie paliatywne a opieka paliatywna: komplementarne podejścia w nowotworach
Leczenia paliatywne i opieka paliatywna u pacjentów z rakiem jelita grubego
