Dlaczego uzależnienie od komputera i internetu jest groźnie dla dzieci?

O konsekwencjach e-uzależnienia i skutecznych sposobach radzenia sobie w cyfrowym świecie mówi Daria Jaworska, psycholog z Wojewódzkiej Przychodni Zdrowia Psychicznego w Bydgoszczy.

Czym jest e-uzależnienie?

Choć ten rodzaj uzależnienia wydaje się stosunkowo nowym zjawiskiem, pod względem mechanizmów, którym podlega, nie różni się od innych uzależnień. Zaliczany jest do uzależnień psychicznych, czyli takich, gdzie występuje bardzo silna potrzeba, a wręcz psychiczny przymus, aby wykonywać określoną czynność. Działanie to prowadzi do rozładowania napięcia psychicznego. Osoba uzależniana zaczyna odczuwać przymus i nieprzyjemne odczucia coraz częściej, a więc wycofuje się z codziennej aktywności oraz realizacji obowiązków, na rzecz używania internetu, telefonu czy komputera.

Jakie ryzyka niesie za sobą nałogowe korzystanie z komputera, telefonu lub internetu?

Wśród najważniejszych konsekwencji nadużywania nowoczesnych technologii wymienia się ograniczenie lub wręcz rezygnację w przyszłości z innych aktywności. Jest to związane ze wspomnianym przymusem wykonywania danej aktywności, w tym wypadku korzystania z internetu, czy używania urządzeń elektronicznych. Osoba uzależniona traci poczucie czasu, kontrolę nad wydawanymi pieniędzmi. Nie wolno pominąć konsekwencji społeczno-emocjonalnych, czyli m.in. problemów w kontroli emocji, wycofaniu się, zaniedbaniu i w efekcie utraty relacji społecznych. Pojawiają się problemy szkolne, zawodowe i oczywiście zdrowotne.

Prywatne inwestycje szansą na wzmocnienie opieki psychiatrycznej w Polsce?

Kiedy rodzicom powinna zapalić się czerwona lampka, co powinno ich zaniepokoić?

Sygnałem alarmowym, który powinien wzbudzić niepokój, jest wydłużanie przez dziecko czasu korzystania z multimediów, przez co zaniedbane zostają inne aktywności. Dziecko lub nastolatek wycofuje się z realizacji wcześniejszych zainteresowań, na rzecz korzystania z komputera lub telefonu. Próby wprowadzenia zasad, podejmowane przez rodziców spotykają się z silnym protestem ze strony dziecka. Pojawiają się objawy odstawienne, pobudzenie, drażliwość, niepokój. Przymus podejmowania aktywności, mających na celu zmniejszenie napięcia, wiążą się z nieprzestrzeganiem wprowadzonych zasad. Młody człowiek zaczyna rezygnować ze spotkań towarzyskich w realnym świecie, szuka okazji do spędzania czasu przed ekranem.

Na co rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę?

Czujność rodzica i zainteresowanie problemami dziecka są bardzo ważne, wręcz niezbędne. Warto więc znaleźć czas na rozmowę, podzielić się swoimi spostrzeżeniami, ale również wysłuchać opinii dziecka. Wspólnie zastanówmy się nad konsekwencjami nadużywania multimediów, poszukajmy innych zajęć, mogących sprawić dziecku przyjemność. Konieczne jest wprowadzenie zasad, granic korzystania z urządzeń ekranowych, zadbanie o wspólnie spędzany czas, wspólne aktywności. Ucieczka w świat multimediów prowadzi często do rozluźnienia relacji z bliskimi osobami oraz z przyjaciółmi, konieczne jest więc zadbanie o bycie razem, bliskość, akceptacja. Bardzo ważne jest wspieranie poczucia wartości dziecka, mówienie o tym, że jest ważne, dostrzeganie starań.

Na pewno warto reagować, ale jak?

Oczywiście! Można, a wręcz trzeba. Reakcja rodziców, ich czas i uwaga są niezbędne w procesie pomocy dziecku, nawet jeśli po drugiej stronie jest bardzo gwałtowny sprzeciw na próby ograniczenia multimediów. Pamiętajmy również, że często sami modelujemy zachowanie dzieci, niech rodzic będzie więc dobrym przykładem. Zastanówmy się, w jaki sposób, i jak dużo czasu sami spędzamy przed ekranami. Konieczne jest więc zaangażowanie całej rodziny, ustalenie rodzinnych zasad korzystania z nowoczesnych technologii – np. wyznaczenie czasu bez telefonów, zadbanie o higienę cyfrową. Jeżeli jednak, mimo podejmowanych działań i zaangażowania rodziny nie udaje się osiągnąć pożądanej zmiany, warto zasięgnąć porady specjalisty.

Skuteczna pomoc na NFZ

Pilotażowy program pomocy dla dzieci i młodzieży uzależnionych od nowych technologii funkcjonuje w 11 miastach na terenie Polski. Realizuje go Narodowy Fundusz Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Program skierowany jest do dzieci w wieku przedszkolnym oraz uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Terapia wyjścia z e-uzależnień składa się m.in. z porady lekarskiej diagnostycznej i terapeutycznej, porady psychologicznej oraz sesji psychoterapii indywidualnej, rodzinnej i sesji psychoedukacyjnej.

Czas terapii zależy do pacjenta. Aby przystąpić do programu nie potrzeba skierowania. Wystarczy skontaktować się z jednym z ośrodków zlokalizowanych w: Jeleniej Górze, Wrocławiu, Toruniu, Zielonej Górze, Białymstoku, Warszawie, Łodzi, Czechowicach-Dziedzicach, Pszczynie, Koninie i Szczecinie.

Pilotaż trwa do końca czerwca 2023 roku. Jest bezpłatny. Finansuje go NFZ.

Lista ośrodków, które przystąpiły do pilotażowego programu leczenia uzależnień od nowych technologii

Województwo	Adres	Numer telefonu dla pacjenta
Dolnośląskie	Centrum Neuropsychiatrii „NEUROMED” ul. Borowska 181, Wrocław	71 786 43 44 lub 500 133 199
Dolnośląskie	MONAR ul. Wolności 70, Jelenia Góra	75 647 33 90
Kujawsko-Pomorskie	Wojewódzki Ośrodek Terapii Uzależnień i Współuzależnienia ul. Szosa Bydgoska 1, Toruń	56 622 68 31 lub 507 871 735
Lubuskie	Lubuski Ośrodek Profilaktyki i Terapii Uzależnień i Współuzależnień ul. Jelenia 1a, Zielona Góra	684 532 000
Łódzkie	MONAR ul. Tuszyńska 123/125, Łódź	884 882 558
Mazowieckie	Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa-Mokotów ul. Dąbrowskiego 75a, Warszawa	22 844 94 61 lub 669 544 344
Podlaskie	ETAP Ośrodek Profilaktyki i Terapii dla Młodzieży i Dorosłych ul. Włókiennicza 7, Białystok	85 744 52 24
Śląskie	Śląska Fundacja Błękitny Krzyż ul. Nad Białką 1b, Czechowice-Dziedzice	32 215 97 40 lub 510 243 619
Śląskie	Śląska Fundacja Błękitny Krzyż ul. Paderewskiego 3, Pszczyna	32 210 42 92 lub 515 804 156
Wielkopolskie	Centrum Medyczne Multimed Tadeusz Jucyk ul. Wojska Polskiego 33, Konin	63 244 43 95 lub 63 243 67 67
Zachodniopomorskie	NZOZ Poradnia Profilaktyczno-Społeczna „NZOZ PPS” ul. Klonowica 1A, Szczecin	91 488 83 55