Enzym DAO, czyli diaminooksydaza (oksydaza diaminowa) uczestniczy w rozkładzie histaminy obecnej w organizmie. Jeżeli aktywność DAO jest niewystarczająca, u części osób, po spożyciu określonych pokarmów, pojawiają się objawy przypominające reakcję alergiczną – w tym dolegliwości ze strony układu trawiennego, układu oddechowego czy zmiany skórne. Tego typu symptomy mogą sugerować nietolerancję histaminy – a dla właściwego jej rozpoznania zleca się wykonanie badania aktywności enzymu DAO.
artykuł sponsorowany
Enzym DAO (diaminooksydaza, oksydaza diaminowa) – czym jest i jakie funkcje pełni w organizmie?
Diaminooksydaza, określana skrótem DAO, to enzym uczestniczący w metabolizmie amin biogennych – przede wszystkim histaminy. Jest ona substancją naturalnie występującą w ludzkim organizmie, a oprócz tego dostarczaną wraz z pożywieniem. Znajduje się w wielu produktach, a jej zawartość zależy między innymi od sposobu produkcji, dojrzewania, fermentacji oraz przechowywania. Do żywności bogatej w histaminę zalicza się między innymi sery długo dojrzewające, produkty fermentowane, niektóre przetwory mięsne i rybne, a także alkohol – zwłaszcza czerwone wino i szampan. Zawartość histaminy w poszczególnych produktach może jednak znacznie się różnić, dlatego nie istnieje uniwersalna lista produktów, które u każdej osoby wywołają objawy.
Jeśli enzym DAO wykazuje w organizmie prawidłową aktywność, wówczas nadmiar histaminy jest odpowiednio metabolizowany i nie powoduje charakterystycznych objawów nietolerancji. W sytuacji, w której enzymu jest za mało, histamina gromadzi się we krwi, co skutkuje wystąpieniem symptomów przypominających alergię (właśnie dlatego nietolerancja histaminy jest określana również mianem pseudoalergii).
Na aktywność DAO może wpływać wiele czynników. Znaczenie mają między innymi stan błony śluzowej jelit, niektóre choroby (w tym choroby zapalne układu pokarmowego) oraz stosowane leki – z tego względu obniżone stężenie DAO nie zawsze oznacza jednoznacznie, że przyczyną występujących dolegliwości jest nietolerancja histaminy. Badania aktywności omawianego enzymu powinny więc być analizowane łącznie z obrazem klinicznym prezentowanym przez pacjenta, wynikami testów alergicznych oraz z informacjami uzyskanymi w wyniku prowadzenia diety diagnostycznej (niskohistaminowej).
Enzym DAO – badanie i wskazania do jego wykonania
Badanie DAO polega na oznaczeniu stężenia lub aktywności diaminooksydazy w próbce krwi. Materiał do badania pobierany jest z żyły, od pacjenta stawiającego się w laboratorium na czczo. Na uzyskany wynik mogą wpływać takie czynniki, jak spożycie w ciągu 24-48 godzin przed badaniem produktów bogatych w histaminę, wystąpienie w tym czasie epizodu migreny, przyjmowanie niektórych leków czy spożycie alkoholu – dlatego przed testem należy porozmawiać z lekarzem o odpowiednim przygotowaniu (więcej informacji o tej kwestii dostępnych jest np. w opisie badania DAO na stronie alab.pl). Na wynik, w zależności od laboratorium, oczekuje się około 10-12 dni.
Kiedy warto wykonać badanie DAO? Głównym wskazaniem jest podejrzenie nietolerancji histaminy pojawiające się, gdy charakterystyczne objawy występują stosunkowo krótko po posiłku i mają charakter nawracający, a jednocześnie nie udało się znaleźć innej przyczyny dolegliwości. Symptomy, które mogą świadczyć o nietolerancji, to między innymi:
- bóle i zawroty głowy – u części osób po spożyciu produktów bogatych w histaminę mogą występować bóle głowy, a niekiedy także zawroty głowy. Co więcej, u pacjentów szczególnie wrażliwych, przyjęcie pokarmów z histaminą jest wyzwalaczem epizodu migreny;
- nieżyt nosa, wodnisty katar, kichanie, łzawienie oczu – zwiększone stężenie histaminy może wiązać się z objawami ze strony błon śluzowych, przypominającymi alergiczny nieżyt nosa – dlatego w diagnostyce przeprowadza się również testy alergiczne;
- bóle brzucha, zaparcia, biegunki, nudności i wymioty – objawy ze strony układu pokarmowego są jednymi z najczęstszych i najbardziej dokuczliwych dolegliwości powiązanych z nietolerancją histaminy, natomiast ich nawracający charakter wymaga rozpoznania różnicowego z nietolerancjami pokarmowymi i chorobami przebiegającymi z zaburzeniami trawienia;
- zaczerwienienie skóry twarzy, rumień, pokrzywka i obrzęki oraz świąd skóry – histamina może wpływać na naczynia krwionośne oraz receptory znajdujące się w skórze. W efekcie po spożyciu określonych produktów u niektórych pacjentów obserwuje się przejściowe zaczerwienienie twarzy, świąd skóry, wysypkę, a nawet obrzęk naczynioruchowy. W tym przypadku znów objawy te mogą oznaczać alergię, dlatego wymagają przeprowadzenia diagnostyki różnicowej;
- świsty oddechowe, kaszel, duszności – objawy ze strony układu oddechowego również mogą towarzyszyć reakcjom przypisywanym histaminie. Wymagają one jednak szczególnej uwagi, ponieważ mogą współwystępować z astmą, reakcją alergiczną lub innymi chorobami układu oddechowego. W przypadku nagłych, silnych duszności konieczna jest pilna pomoc medyczna;
- kołatanie serca, hipotensja – u części osób zgłaszających objawy po spożyciu określonych produktów obserwuje się również kołatanie serca lub spadki ciśnienia tętniczego. Są to jednak objawy nieswoiste i mogą wynikać z wielu przyczyn niezwiązanych z metabolizmem histaminy. Ich wystąpienie, zwłaszcza gdy jest nagłe lub znaczne, wymaga odpowiedniej oceny lekarskiej.
Należy pamiętać o tym, że choć obniżone DAO może występować u osób z podejrzeniem nietolerancji histaminy, stężenie enzymu we krwi nie odzwierciedla w sposób idealny jego aktywności w jelicie. Na wynik mogą wpływać również różne czynniki biologiczne, a samo oznaczenie DAO nie jest testem wystarczającym do ostatecznego rozpoznania nietolerancji histaminy – stanowi jednak ważny element procesu diagnostycznego.
Źródła:
Prof. dr hab. n. med. K. Buczyłko, Zastosowanie w diagnostyce i leczeniu chorób alergicznych oznaczania poziomu oksydazy diaminowej, Medycyna Praktyczna – Alergologia, 20.07.2026
Lek. K. Ł. Piwowarek, prof. dr hab. n. med. J. Kruszewski, Nietolerancja histaminy – objawy, Medycyna Praktyczna online, 14.07.2017
Mgr A. Kajdas, Alergia pokarmowa u dorosłych – wyzwania dietetyczne i strategie żywieniowe, Medycyna po Dyplomie 06/2026
K. Buczyłko, A. Bartnicka, J. Kruszewski, K. Plata-Nazar, K. Piwowarek, M. Kupczyk, R. Gawlik, D. Lebensztejn, Z. Bartuzi, J. Mazela, A. Szlagatys-Sidorkiewicz, Wytyczne diagnostyki i postępowania w nietolerancji histaminy, Alergologia Polska 2023; 10, 3
Lek. S. Aszkiełowicz, Enzym DAO (diaminooksydaza) – w jakim celu wykonuje się badanie i co oznacza wynik, Centrum Wiedzy ALAB, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/enzym-dao-diaminooksydaza-w-jakim-celu-wykonuje-sie-badanie-i-co-oznacza-wyniki/, dostęp: 18.09.2026
Lek. A. Strukow, Nietolerancja histaminy czy alergia? Czym się różnią i dlaczego łatwo je pomylić?, Centrum Wiedzy ALAB, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/nietolerancja-histaminy/, dostęp: 18.09.2026
B. I. Kuźmicz, Rola diety ubogiej w aminy biogenne w leczeniu niespecyficznych objawów klinicznych – znaczenie dla praktyki żywienia szpitalnego i klinicznego, Postępy Żywienia Klinicznego 2025, tom 20
S. Małgorzewicz, Diagnostyka niepożądanych reakcji na pokarm, Forum Leczenia Otyłości, tom 7, nr 2 (2016)
