W ciągu zaledwie kilku lat chirurgia robotyczna przestała być w Polsce futurystyczną wizją medycyny przyszłości i stała się pełnoprawnym elementem nowoczesnej praktyki klinicznej. Według najnowszego raportu „Chirurgia robotowa 2025 w Polsce” opracowanego przez Modern Healthcare Institute, w 2024 roku wykonano w naszym kraju około 17,1 tysiąca zabiegów z asystą robotów chirurgicznych, co stanowi wzrost o ponad 70 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. Oznacza to, że w Polsce niemal każdego dnia odbywało się średnio 47 operacji z udziałem robota. Zdecydowaną większość z nich sfinansował Narodowy Fundusz Zdrowia, co pokazuje, że robotyka medyczna przestaje być luksusem zarezerwowanym dla wybranych ośrodków, a staje się integralną częścią publicznego systemu ochrony zdrowia.
Dynamiczny rozwój systemów robotycznych i ekspansja kliniczna
Obecnie ponad sto szpitali w Polsce dysponuje technologią robotyczną, a kolejne placówki przygotowują się do jej wdrożenia. Rynek jest zdominowany przez systemy da Vinci, które odpowiadają za około 88 procent wszystkich operacji robotowych, natomiast pozostałe zabiegi przeprowadzono przy użyciu systemów Versius i – od niedawna – Hugo, którego pierwsze procedury kliniczne wprowadzono pod koniec 2024 roku. Jak wskazują dane, około 97 procent wszystkich operacji robotowych w Polsce dotyczy leczenia onkologicznego, głównie nowotworów prostaty, jelita grubego, narządów ginekologicznych i trzustki. Średnio na tysiąc nowych przypadków zachorowań na raka w Polsce przypada aż 94 operacje wykonane w asyście robota – to wyraźny sygnał, że technologia ta staje się filarem nowoczesnej chirurgii onkologicznej.
Największy udział w liczbie przeprowadzonych zabiegów ma urologia, stanowiąca 67 procent wszystkich operacji, z czego aż 61 procent to prostatektomie radykalne. Kolejną grupę stanowią zabiegi w chirurgii kolorektalnej (13 procent), ginekologii onkologicznej i rekonstrukcyjnej (12 procent) oraz inne operacje z zakresu chirurgii ogólnej, kardiochirurgii, bariatrii czy torakochirurgii. Tak szeroki wachlarz zastosowań dowodzi, że chirurgia robotyczna przestaje być domeną jednej specjalizacji – staje się uniwersalnym narzędziem, które zwiększa precyzję, skraca czas rekonwalescencji i zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych.
Polska na mapie europejskiej robotyki medycznej
Państwowy Instytut Medyczny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie jest jednym z wiodących ośrodków robotyki medycznej w Europie. Od momentu przeprowadzenia pierwszej operacji z asystą robota w 2020 roku wykonano tam już ponad 1,4 tysiąca zabiegów, z czego tylko w 2024 roku – aż 614. Dominują wśród nich operacje urologiczne (226), kardiochirurgiczne (181), a także zabiegi w obrębie jelita grubego, narządów rodnych i trzustki.
Prof. dr hab. n. med. Piotr Suwalski, dyrektor Instytutu, podkreśla, że Polska nie tylko dogania europejskie standardy, ale w niektórych dziedzinach zaczyna je współtworzyć. W sierpniu 2024 roku zespół kierowany przez prof. Suwalskiego i dr. n. med. Pawła Wisza przeprowadził pierwsze w Europie operacje telechirurgiczne, łącząc dwa ośrodki kliniczne – w Warszawie i Gdańsku – za pomocą łącza o opóźnieniu zaledwie 5 milisekund. Zabiegi obejmowały złożoną operację by-passów oraz radykalną prostatektomię. We wrześniu tego samego roku przeprowadzono kolejne przełomowe operacje, tym razem z odległości ponad 1300 kilometrów – chirurdzy operowali pacjentów w Warszawie z konsoli znajdującej się w Belgii.
Tak spektakularne osiągnięcia potwierdzają, że Polska dołącza do ścisłej czołówki światowych centrów chirurgii zdalnej. Telechirurgia, dotąd zarezerwowana głównie dla eksperymentalnych projektów w Stanach Zjednoczonych czy Japonii, w Polsce zyskała wymiar kliniczny i realny potencjał rozwojowy. To dowód, że krajowy system ochrony zdrowia, przy odpowiednim wsparciu technologicznym i organizacyjnym, jest w stanie wprowadzać rozwiązania z najwyższego poziomu światowej medycyny.
Edukacja chirurgów – klucz do utrzymania dynamiki rozwoju
Rozwój chirurgii robotycznej w Polsce nie ogranicza się jedynie do inwestycji w sprzęt. Jak podkreśla prof. Suwalski, niezbędne jest równoległe inwestowanie w kompetencje i szkolenia kadr medycznych. Chirurgia robotowa wymaga od operatorów nie tylko znajomości technologii, ale również doskonałej koordynacji, precyzji i umiejętności pracy w zespołach interdyscyplinarnych. Aby sprostać tym wymaganiom, w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA powstaje Centrum Symulacji Robotyki, które będzie jednym z najnowocześniejszych ośrodków szkoleniowych w Europie.
Nowa placówka ma pełnić zarówno funkcję edukacyjną, jak i badawczo-kliniczną. Dzięki zaawansowanym symulatorom operacyjnym lekarze będą mogli doskonalić technikę w warunkach wirtualnych, bez ryzyka dla pacjentów. Co istotne, szkolenia prowadzone będą nie tylko dla polskich specjalistów, ale również dla chirurgów z innych krajów europejskich – w tym z Niemiec, Włoch, Norwegii czy Holandii. To wyraźny sygnał, że Polska staje się regionalnym liderem w kształceniu kadr w zakresie chirurgii robotowej.
Chirurgia robotowa – nowy standard medycyny
Współczesna robotyka medyczna redefiniuje sposób, w jaki postrzegamy operacje chirurgiczne. To nie tylko kwestia technologicznego prestiżu, ale przede wszystkim bezpieczeństwa pacjenta, skrócenia hospitalizacji i poprawy jakości życia po zabiegu. W wielu przypadkach operacje robotyczne pozwalają uniknąć rozległych nacięć, zmniejszają utratę krwi i ryzyko infekcji, a rekonwalescencja trwa nawet o połowę krócej niż po tradycyjnych zabiegach laparoskopowych.
Polska – jeszcze kilka lat temu uznawana za kraj w początkowej fazie wdrażania chirurgii robotycznej – dziś znajduje się w czołówce regionu Europy Środkowo-Wschodniej pod względem liczby operacji, dynamiki rozwoju ośrodków klinicznych oraz jakości kształcenia operatorów. Prognozy wskazują, że w ciągu najbliższych pięciu lat liczba zabiegów z udziałem robotów może przekroczyć 30 tysięcy rocznie.
Rozwój robotyki chirurgicznej to nie chwilowy trend, lecz konsekwentna transformacja współczesnej medycyny, która łączy zaawansowaną technologię z humanistycznym celem – minimalizacją cierpienia i przywracaniem zdrowia w sposób możliwie najmniej inwazyjny. Jak podkreśla prof. Piotr Suwalski, „robotyka nie jest już przyszłością medycyny – jest jej teraźniejszością”.
prof. dr hab. n. med. Piotr Suwalski, dyrektor Państwowego Instytutu Medycznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
Szef MSWiA wyznaczył prof. Piotra Suwalskiego do kierowania Państwowym Instytutem Medycznym MSWiA
Źródło: Newseria
