Dziedzictwo warszawskiej szkoły ortopedii, zapoczątkowanej przez prof. Adama Grucę, zobowiązuje do nieustannego poszukiwania nowych rozwiązań i podejmowania chirurgicznych wyzwań. Właśnie w tym duchu zespół kierowany przez prof. Pawła Łęgosza z Katedry i Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu UCK WUM przeprowadził dwa wyjątkowe zabiegi, które ilustrują pełne spektrum współczesnych możliwości rekonstrukcyjnych – od mikrochirurgicznego odtwarzania zniszczonych struktur kostnych po spersonalizowaną implantologię wykorzystującą technologie 3D.
– Oba zabiegi udowadniają, że potrafimy skutecznie stosować zarówno wielkie rekonstrukcje mikrochirurgiczne, jak i najnowocześniejsze implanty personalizowane. Najważniejsze jest jednak to, że dzięki temu możemy oferować pacjentom leczenie na najwyższym światowym poziomie – tłumaczy prof. Paweł Łęgosz, kierownik Katedry i Kliniki Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu UCK WUM.
Pierwszy zabieg – rekonstrukcja kości piszczelowej – został wykonany u pacjenta, u którego powikłane złamanie doprowadziło do rozległego ubytku kostnego i infekcji. Kluczowym etapem procedury było pobranie unaczynionego przeszczepu z miednicy, który następnie został przeniesiony w miejsce ubytku i połączony mikrochirurgicznie z lokalnym układem naczyniowym. Dzięki zastosowaniu mikroskopu operacyjnego i techniki precyzyjnego zespolenia naczyń możliwe było przywrócenie ukrwienia przeszczepu, co stanowiło warunek skutecznej integracji z miejscem biorczym. Całość stabilizowano aparatem Ilizarowa, pozwalającym na kontrolowane gojenie i odbudowę struktury kostnej. Wykonanie tej złożonej procedury wymagało nie tylko doświadczenia klinicznego, ale także doskonałej współpracy między chirurgami ortopedami i mikrochirurgami.
Zespół z katedry i kliniki zdecydował się na procedurę zarezerwowaną dla najtrudniejszych przypadków, która składała się z kilku etapów:
- pobrania unaczynionego przeszczepu kostnego z miednicy,
- przeniesienia go w miejsce ubytku,
- mikrochirurgicznego zespolenia naczyń przy użyciu mikroskopu,
- stabilizacji całości przy użyciu aparatu Ilizarowa.
Zabieg przeprowadzili: prof. Łukasz Krakowczyk, dr Radosław Górski, dr Bartosz Pachuta, lek. Aleksandra Sibilska, lek. Marcin Wyglądała. Ponadto do zespołu operacyjnego zaproszono prof. Łukasza Krakowczyka, jednego z najwybitniejszych mikrochirurgów w Europie, współautora pionierskich przeszczepów twarzy i rekonstrukcji złożonych tkanek szyi. Tak kompleksowe podejście umożliwiło nie tylko odtworzenie anatomicznej ciągłości kości, ale także przywrócenie jej funkcji biomechanicznej, co wcześniej wydawało się niemal niemożliwe.
Nowoczesne strategie rekonstrukcyjne – od mikrochirurgii do implantologii 3D
Drugi zabieg dotyczył rekonstrukcji chrząstki kolanowej z wykorzystaniem spersonalizowanego implantu Episurf. Pacjentka cierpiała na przewlekły ból kolana spowodowany ogniskowym ubytkiem chrząstki w obrębie kłykcia przyśrodkowego kości udowej. Standardowe metody leczenia, takie jak mikrozłamania czy przeszczepy autologiczne, w tego typu przypadkach często nie zapewniają trwałych rezultatów. Zastosowanie implantu przygotowanego indywidualnie na podstawie danych z rezonansu magnetycznego pozwoliło na idealne dopasowanie kształtu i rozmiaru wszczepu do powierzchni stawowej pacjentki.
Zabieg przeprowadził zespół w składzie: dr Łukasz Pulik, dr Marcin Kowalski oraz lek. Maciej Janowski.
Technologia druku 3D umożliwiła ponadto opracowanie dedykowanych narzędzi chirurgicznych, które zapewniły maksymalną precyzję podczas przygotowania miejsca pod implant. Dzięki temu zabieg był mniej inwazyjny, a proces rekonwalescencji – krótszy i bardziej przewidywalny. Warstwa bioaktywna pokrywająca implant sprzyjała osteointegracji, co zwiększa trwałość efektu rekonstrukcyjnego i pozwala uniknąć konieczności endoprotezoplastyki.
Jak podkreśla prof. Paweł Łęgosz, zastosowanie spersonalizowanej implantologii pozwala na stworzenie pomostu między tradycyjną ortopedią a nowoczesną inżynierią biomateriałów. Dla pacjentów oznacza to możliwość leczenia bardziej celowanego, mniej obciążającego organizm i dostosowanego do indywidualnych warunków anatomicznych.
Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu UCK WUM należy do wąskiego grona ośrodków w Europie, które regularnie wykorzystują implanty drukowane w technologii 3D – od megaimplantów miednicy po miniaturowe elementy powierzchni stawowych. Zespół kliniczny łączy doświadczenie, interdyscyplinarną wiedzę i ścisłą współpracę z inżynierami biomedycznymi, co pozwala wprowadzać do praktyki rozwiązania, które jeszcze niedawno pozostawały w sferze eksperymentu.
Chirurgia przyszłości w UCK WUM: rekonstrukcja kości i chrząstki z wykorzystaniem mikrochirurgii i technologii 3D
Pytania i odpowiedzi
Na czym polega rekonstrukcja kości piszczelowej z użyciem unaczynionego przeszczepu?
To procedura, w której chirurg pobiera fragment kości wraz z naczyniami krwionośnymi i przenosi go w miejsce ubytku. Dzięki mikrochirurgicznemu zespoleniu naczyń przeszczep zostaje unaczyniony, co umożliwia jego prawidłowe ukrwienie, gojenie i trwałą integrację z otaczającą tkanką.
Czym różni się implant Episurf od standardowych protez?
Implant Episurf to rozwiązanie spersonalizowane – jego kształt, rozmiar i krzywizna są projektowane na podstawie dokładnych danych obrazowych konkretnego pacjenta. W przeciwieństwie do protez uniwersalnych, implant custom-made nie wymaga usuwania dużej części zdrowej chrząstki i kości, co czyni zabieg mniej inwazyjnym i bardziej precyzyjnym.
Jakie korzyści daje technologia druku 3D w ortopedii?
Druk 3D pozwala na stworzenie idealnie dopasowanych implantów oraz narzędzi chirurgicznych, które umożliwiają maksymalną precyzję operacji. Skraca czas zabiegu, ogranicza ryzyko błędów i przyspiesza proces rekonwalescencji.
Czy takie zabiegi są dostępne dla każdego pacjenta?
Tego typu procedury są zarezerwowane dla przypadków o wysokim stopniu złożoności lub wtedy, gdy standardowe metody leczenia nie przynoszą rezultatów. Kwalifikacja odbywa się indywidualnie, po szczegółowej analizie klinicznej i obrazowej.
Jakie są perspektywy rozwoju spersonalizowanej ortopedii w Polsce?
Rosnące możliwości technologiczne i doświadczenie ośrodków klinicznych, takich jak UCK WUM, wskazują, że spersonalizowana ortopedia stanie się wkrótce jednym z filarów nowoczesnej medycyny rekonstrukcyjnej, pozwalając na leczenie bardziej skuteczne, precyzyjne i trwałe.
