Już niedługo nowotwory staną się główną przyczyną zgonów w Europie. Aby temu zapobiec, Komisja Europejska przygotowała European’s Beating Cancer Plan. Ten pierwszy od ponad 30 lat dokument strategiczny poświęcony walce z rakiem zyskał poparcie Europejskiego Komitetu Ekononomiczno-Społecznego. Nie możemy zmarnować tego potencjału – stwierdziła Małgorzata Bogusz podczas wtorkowego webinarium na temat postpandemicznych wyzwań w systemach ochrony zdrowia Europy Środkowo-Wschodniej.
Europejski Plan Walki z Rakiem jest podstawowym filarem silnej Europejskiej Unii Zdrowotnej, zaprezentowanym przez Komisję Europejską. Fundamentalne znaczenie Cancer planu wynika z faktu, że choć obywatele i mieszkańcy Europy stanowią 10 procent światowej populacji, to 1/4 globalnej liczby zachorowań na raka pada właśnie ich udziałem. W razie braku zdecydowanych i skoordynowanych działań liczba osób umierających w Europie z powodu raka przekroczy poziom 24% śmiertelnych ofiar nowotworów. Tym samym nowotwory staną się główną przyczyną zgonów w Europie.
Rak z większym zainteresowaniem
Ze skali problemu zdaje sobie sprawę wiele różnych środowisk, w tym przedstawiciele systemów ochrony zdrowia, organizacji pacjenckich czy firm farmaceutycznych. Znalazło to odzwierciedlenie choćby podczas międzynarodowego webinarium Return to Care: Tackling Post-COVID Healthcare Challenges in Central and Eastern Europe, zorganizowanego we wtorek przez firmę MSD. W wydarzeniu wzięli udział eksperci i decydenci – wśród nich m.in.: rumuński wiceminister zdrowia Andrei Bacui, szef Central European Cooperative Oncology Group prof. Christoph Zielinski, dyrektor w DG SANTE Andrzej Ryś oraz reprezentująca EKES Małgorzata Bogusz.
Starzejąca się Europa
Niezwykle istotne znaczenie dla Europejskiego Planu Walki z Rakiem mają również implikacje demograficzne i gospodarcze. Starzejące się społeczeństwo europejskie oznacza z jednej strony niski wskaźnik dzietności, a z drugiej wydłużenie okresu życia obywateli. Wymaga to podjęcia zdecydowanych działań na rzecz zapewnienia warunków sprzyjających zachowaniu przez Europejczyków zdrowia do późnej starości.
– Drogą do osiągnięcia tego celu powinny być właśnie nakreślone w “Europejskim Planie Walki z Rakiem” działania składające się na nowe podejście do profilaktyki i leczenia chorób nowotworowych oraz opieki nad osobami, które tych chorób doświadczyły – zauważa Małgorzata Bogusz, prezes Fundacji Kulskich i członkini EKES.
Pomysły KE z poparciem EKES
Europejski Plan Walki z Rakiem to pierwszy od 1990 roku dokument strategiczny poświęcony przeciwdziałaniu nowotworom. Na realizację planu Unia Europejska przeznaczy 4 mld złotych.
– Cancer Plan zasługuje na uznanie za wielowymiarowe i innowacyjne podejście do walki z rakiem oraz nacisk na badania naukowe, najnowocześniejsze technologie i równy dostęp do możliwie najlepszej opieki dla wszystkich Europejczyków. Jest adekwatny do zakładanych celów, ponieważ obejmuje wiele kluczowych aspektów walki z rakiem – stwierdziła Milena Angelova, współsprawozdawczyni opinii EKES.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny poparł inicjatywę Komisji Europejskiej, ale do projektu Cancer planu wniósł nieco uwag. Zdaniem organizacji, UE potrzebuje takiego planu działania, który będzie uwzględniał wskaźniki wydajności, realistyczne ramy czasowe oraz silną rolę partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Kluczowe znaczenie dla skuteczności Europejskiego Planu Walki z Rakiem mają również infrastruktura opieki zdrowotnej wysokiej jakości oraz skuteczne systemy wspierania dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego pacjentów.
– UE potrzebuje nowego planu Marshalla na rzecz onkologii, a to jest krok we właściwym kierunku. To prawdziwy kamień milowy w walce z narastającym problemem zachorowalności na nowotwory. Nie możemy zmarnować tej szansy – podkreśliła Małgorzata Bogusz.
Pandemia vs. rak
Pandemia COVID-19 zwiększyła zapotrzebowanie na skuteczny i innowacyjny plan walki z rakiem. Ponieważ systemy opieki zdrowotnej koncentrowały się na COVID‑19, nieuchronnie nastąpiły ogromne opóźnienia w diagnozowaniu i leczeniu nowotworów.
– Dostęp do wielu świadczeń medycznych, w szczególności onkologicznych, został znacznie utrudniony. Musimy zająć się zakłóceniami wywołanymi przez pandemię, aby zapobiec onkologicznemu tsunami. Masowe opóźnienia w diagnostyce i leczeniu zmniejszają szansę na powrót do zdrowia – dodaje Małgorzata Bogusz.
Choroba wielu nierówności
Umieralność i zachorowalność na raka są skorelowane z rodzajem nowotworu oraz miejscem zamieszkania i gradientem społecznym pacjenta. Z tego też powodu EKES zaapelował o skupienie się na dysproporcjach w infrastrukturze regionalnej i nierównościach społecznych pod względem zatrudnienia i płci.
– Komitet stoi na stanowisku, że wykrywalność chorób nowotworowych powinna dotyczyć wszystkich typów raka, a badania przesiewowe powinny być dostępne dla jak największej grupy osób – zauważa Milena Angelova.
Bardzo ważne jest również zapobieganie nowotworom pochodzenia zawodowego. Potrzebne są dalsze badania nad narażeniem na substancje rakotwórcze, mutagenne i zaburzające gospodarkę hormonalną, a także nad przyczynami nowotworów pochodzenia zawodowego, zwłaszcza u kobiet.
Nie można pokonać raka, jeśli część tego procesu jest pomijana, a powodzenie planu działania zależy od wysokiej jakości leczenia i jednakowej opieki nad wszystkimi Europejczykami.
– Nie możemy sobie pozwolić na zaniedbania w walce z nowotworami, ponieważ z jednej strony generowałyby ludzkie cierpienie, a z drugiej – pogarszałyby warunki ekonomiczne europejskich społeczeństw. Brak działań wywoła efekt kuli śnieżnej w postaci nawarstwiających się problemów. Tylko wspólny wysiłek na szczeblu unijnym i współpraca między państwami członkowskimi mogą przynieść wymierne korzyści w przeciwdziałaniu rakowi – podsumowuje Małgorzata Bogusz.
Fundacja Kulskich na rzecz relacji polsko-amerykańskich to jedna z największych organizacji non-profit działających na rzecz kształtowania wartościowych postaw społecznych i pielęgnowania pamięci historycznej. Założycielem Fundacji jest profesor Julian Eugeniusz Kulski – powstaniec warszawski, wykładowca akademicki i wieloletni architekt Banku Światowego. Ojcem profesora był Julian Spitosław Kulski – prezydent okupowanej stolicy i wieloletni przyjaciel Stefana Starzyńskiego. Po zamordowaniu prezydenta Starzyńskiego przez nazistów prezydent Kulski za zgodą Państwa Podziemnego przejął jego obowiązki i kontynuował obronę okupowanej stolicy. Od 2015 roku Fundacja Kulskich dąży do godnego upamiętnienia heroicznej postawy prezydentów Starzyńskiego i Kulskiego w czasie II wojny światowej. Pełni również rolę think tanku aktywnie uczestniczącego w debacie publicznej. Organizuje wiele inicjatyw cenionych w środowisku decydentów i ekspertów, w tym cykliczną już konferencję The best way to predict the future is to create it.
EKES – organ doradczy UE, reprezentujący organizacje pracowników i pracodawców oraz inne grupy interesu. EKES wydaje opinie na temat spraw skierowanych do Komisji Europejskiej, Rady UE i Parlamentu Europejskiego. Jest swego rodzaju łącznikiem między podejmującymi decyzje instytucjami europejskimi a obywatelami UE. W skład EKES wchodzi 329 członków ze wszystkich państw członkowskich UE.
Szansa na lepsze leczenie raka jajnika
Prof. Jolanta Kunikowska: W onkologii nie ma czasu do stracenia, it’s time to act!
