Prezydent podpisał ustawę o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Nowe przepisy tworzą podstawę prawną do uruchomienia Bonu Senioralnego, czyli finansowanej przez państwo pomocy w codziennym funkcjonowaniu osób, które ukończyły 65 lat. Wsparcie będzie organizowane w miejscu zamieszkania seniora przez gminę, nie zaś wypłacane bezpośrednio jako świadczenie pieniężne.
Ustawa ma także uporządkować system opieki długoterminowej, który obejmuje zarówno ochronę zdrowia, jak i pomoc społeczną. Wprowadza między innymi koordynatorów opieki długoterminowej na poziomie powiatów, określa zasady współpracy instytucji oraz rozszerza zakres monitorowania sytuacji osób starszych.
Kancelaria Prezydenta poinformowała 17 lipca 2026 roku, że Karol Nawrocki podpisał dziewięć ustaw, w tym ustawę z 11 czerwca 2026 roku o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Prezydent odmówił jednocześnie podpisania dwóch ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu.
Bon Senioralny nie będzie wypłatą gotówki
Bon Senioralny został pomyślany jako usługa wsparcia świadczona w domu osoby starszej. Senior nie otrzyma więc określonej kwoty na konto. Środki z budżetu państwa zostaną przekazane gminie, która oceni potrzeby konkretnej osoby, zawrze z nią umowę i zorganizuje odpowiednią pomoc. Usługa będzie mogła być realizowana bezpośrednio przez gminę albo przez wybrany przez nią podmiot. Zakres wsparcia ma obejmować podstawowe czynności życia codziennego. Opiekun będzie mógł pomagać między innymi w robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, myciu, ubieraniu się oraz wykonywaniu innych czynności higieniczno-pielęgnacyjnych. Program ma umożliwiać osobom starszym dłuższe pozostawanie we własnym domu, nawet gdy narastające ograniczenia sprawności utrudniają im samodzielne funkcjonowanie.
„W pierwszej edycji programu rząd przeznaczy 1 miliard zł na Bon Senioralny. To rekordowa kwota na organizację usług wsparcia w miejscu zamieszkania. Rząd przychodzi z interwencją skierowaną do osób starszych, aby mieli szansę uzyskać wsparcie nie tylko w dużym mieście, ale także w mniejszej miejscowości czy na wsi” – powiedziała Marzena Okła-Drewnowicz, sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów i pełnomocnik rządu do spraw polityki senioralnej.
Kto będzie mógł otrzymać Bon Senioralny?
Zgodnie z przyjętymi przepisami program jest przeznaczony dla osób od 65. roku życia, które potrzebują wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Jednym z warunków będzie kryterium dochodowe. Średni miesięczny dochód seniora, obliczony na podstawie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, nie będzie mógł przekraczać 3410 zł.
Próg ten ma być corocznie podwyższany zgodnie ze wskaźnikiem waloryzacji emerytur i rent. Jak podkreśla Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, kryterium dochodowe przyjęte dla Bonu Senioralnego jest około trzykrotnie wyższe niż kryterium stosowane w pomocy społecznej.
Samo ukończenie 65 lat i spełnienie kryterium dochodowego nie będzie jednak oznaczało automatycznego przyznania określonego zakresu usług. Gmina ma najpierw ocenić potrzeby osoby starszej. To na podstawie tej oceny zostanie określone, jakiego rodzaju pomoc i w jakim wymiarze jest potrzebna.
Ustawa przewiduje również wyłączenia, które mają zapobiegać finansowaniu tych samych usług z kilku publicznych źródeł. Bon nie będzie przysługiwał między innymi w sytuacjach wskazanych w ustawie, gdy senior jest już objęty określonym świadczeniem opiekuńczym lub korzysta z form pomocy, których zakres pokrywa się ze wsparciem oferowanym przez program.
Wnioski od września, usługi w czwartym kwartale 2026 roku
Pierwsze wnioski o objęcie wsparciem mają być przyjmowane od 1 września 2026 roku. Nie oznacza to jednak, że tego samego dnia we wszystkich gminach rozpoczną się usługi. Dokumenty programowe przewidują realizację pierwszej edycji w 2026 roku w czwartym kwartale, a więc po przeprowadzeniu naboru, ocenie potrzeb seniorów i przygotowaniu świadczenia usług przez samorządy. Sama ustawa zasadniczo wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Wyjątek dotyczy przepisu regulującego przekazywanie określonych informacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia koordynatorom opieki długoterminowej. Ta część regulacji zacznie obowiązywać sześć miesięcy później. Pierwsza edycja Bonu Senioralnego została zaplanowana na lata 2026–2028. W 2026 roku budżet programu ma wynieść 100 mln zł, w 2027 roku – 400 mln zł, a w 2028 roku – 500 mln zł. Łącznie daje to 1 mld zł. W następnych latach finansowanie ma wynosić po 500 mln zł rocznie. Całkowite wydatki na program w okresie 2026–2035 oszacowano na 4,5 mld zł.
Program ma najpierw wypełnić „białe plamy” w opiece
Bon Senioralny będzie wdrażany etapami. W pierwszej kolejności środki mają trafić do gmin, w których usługi opiekuńcze nie są obecnie dostępne albo obejmują nie więcej niż dziesięć osób. W następnym etapie program ma być rozwijany w samorządach, w których prognozowany jest szczególnie wysoki wzrost liczby i udziału seniorów.
Według danych przedstawionych przez KPRM blisko 13 proc. gmin nie zapewnia usług opiekuńczych, a około 32 proc. organizuje je dla nie więcej niż dziesięciu mieszkańców. Problem ten w znacznej mierze dotyczy gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, w których dostęp do profesjonalnej pomocy w domu jest często bardziej ograniczony niż w dużych miastach. Oznacza to, że dostępność Bonu Senioralnego może początkowo różnić się w zależności od miejsca zamieszkania. Kolejność obejmowania gmin programem będzie wynikała zarówno z aktualnej dostępności usług opiekuńczych, jak i z lokalnych prognoz demograficznych.
Koordynator ma pomóc znaleźć właściwą formę opieki
Bon Senioralny jest tylko jednym z elementów nowej ustawy. Drugim istotnym rozwiązaniem jest utworzenie funkcji koordynatora opieki długoterminowej na szczeblu powiatowym. Jego zadaniem będzie pomoc osobom wymagającym opieki i ich rodzinom w ustaleniu, jakie świadczenia są dostępne oraz do której instytucji należy się zgłosić.
Koordynator ma przekazywać informacje dotyczące pomocy świadczonej w domu, placówek dziennego pobytu, domów pomocy społecznej, zakładów opiekuńczo-leczniczych oraz zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych. Nie zastąpi lekarza, pracownika socjalnego ani instytucji przyznającej świadczenia, lecz ma ułatwiać przejście przez system, który dotychczas był podzielony między ochronę zdrowia i pomoc społeczną.
Finansowanie pracy koordynatorów ma pochodzić z budżetu państwa w postaci dotacji celowych dla powiatów. Zaplanowano na ten cel 19,23 mln zł w 2027 roku, 19,71 mln zł w 2028 roku oraz 20,18 mln zł w 2029 roku.
Ustawa wprowadza także wspólne definicje opieki długoterminowej, opieki nieformalnej i opiekuna nieformalnego. Ma to ułatwić współpracę podmiotów leczniczych, jednostek pomocy społecznej, samorządów oraz administracji publicznej. Nowe przepisy realizują jednocześnie kamień milowy A70G Krajowego Planu Odbudowy dotyczący rozwoju i koordynacji opieki długoterminowej.
Polska przygotowuje system na wzrost liczby seniorów
Zmiany są wprowadzane w okresie szybko postępującego starzenia się społeczeństwa. W Polsce mieszka obecnie niemal 10 mln osób w wieku co najmniej 60 lat. Do 2050 roku ich liczba ma wzrosnąć do 12,4 mln, co będzie odpowiadało niemal 40 proc. ludności kraju.
Jeszcze szybciej ma zwiększać się populacja najstarszych seniorów. Liczba osób w wieku co najmniej 85 lat może wzrosnąć z około 840 tys. do 1,7 mln. Jednocześnie liczba osób w wieku produkcyjnym ma spaść z około 21,7 mln do 15,8 mln. Zmiany te będą zwiększały zapotrzebowanie zarówno na profesjonalną opiekę długoterminową, jak i na usługi wspierające seniorów pozostających we własnych mieszkaniach.
Nowe przepisy rozszerzają także zakres corocznego monitorowania sytuacji osób starszych. Oprócz dotychczas analizowanych zagadnień państwo ma sprawdzać dostępność infrastruktury potrzebnej seniorom do aktywności społecznej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej.
„Ta ustawa to systemowe podejście do planowania polityki senioralnej. To akt prawny, który ma być fundamentem tworzenia rozwiązań dla osób starszych. Jest tak zaprojektowana, żeby była kołem zamachowym dla kolejnych rozwiązań, działań i programów na rzecz seniorów” – podkreśliła Marzena Okła-Drewnowicz.
Co to oznacza dla pacjenta?
Osoba, która ukończyła 65 lat, ma ograniczoną samodzielność i spełnia warunki programu, będzie mogła uzyskać pomoc w swoim miejscu zamieszkania. Bon Senioralny nie będzie jednak wypłacany w gotówce. Gmina ma zorganizować konkretną usługę, na przykład pomoc przy przygotowywaniu posiłków, zakupach, myciu lub ubieraniu się.
Dla seniorów wymagających szerszej opieki oraz ich rodzin istotne może być również utworzenie powiatowych koordynatorów. Mają oni wskazywać dostępne lokalnie świadczenia zdrowotne i społeczne oraz podpowiadać, gdzie należy złożyć dokumenty. Dokładny zakres pomocy będzie zależał od oceny potrzeb seniora, spełnienia warunków ustawowych oraz etapu wdrażania programu w danej gminie.
Test krwi na chorobę Alzheimera może dawać wyniki fałszywie dodatnie
Czy Bon Senioralny będzie wypłacany na konto?
Nie. Bon Senioralny będzie miał formę usług organizowanych przez gminę. Środki publiczne zostaną przeznaczone na zapewnienie seniorowi konkretnej pomocy w domu.
Od jakiego wieku będzie przysługiwał Bon Senioralny?
Program jest przeznaczony dla osób, które ukończyły 65 lat i potrzebują pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Jakie będzie kryterium dochodowe?
Średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie będzie mógł przekraczać 3410 zł. Próg ma podlegać corocznej waloryzacji.
Jaką pomoc będzie można otrzymać?
Wsparcie może obejmować między innymi robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, pomoc przy myciu, ubieraniu się i innych podstawowych czynnościach życia codziennego.
Gdzie trzeba będzie złożyć wniosek?
Za przyznanie i organizację Bonu Senioralnego będzie odpowiadała gmina właściwa dla miejsca zamieszkania seniora.
Kiedy ruszy Bon Senioralny?
Przyjmowanie pierwszych wniosków jest planowane od 1 września 2026 roku. Realizacja usług w pierwszym roku programu ma rozpocząć się w czwartym kwartale 2026 roku.
Czy każdy senior spełniający kryterium wieku i dochodu otrzyma pomoc?
Zakres i możliwość przyznania wsparcia będą zależały również od oceny potrzeb seniora, warunków ustawowych i etapu realizacji programu w danej gminie.
Do jakich lekarzy bez skierowania? NFZ rozszerzył listę specjalistów
