Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Prawa wodnego, który ma usprawnić nadzór nad jakością wody w kąpieliskach oraz przyspieszyć reakcję instytucji w przypadku wykrycia zagrożenia. Nowe przepisy przewidują sprawniejszą wymianę informacji między inspekcją sanitarną, służbami ochrony środowiska, Wodami Polskimi i samorządami. Wprowadzają również podejście oparte na analizie ryzyka występowania nadmiernych zakwitów sinic i glonów.
Projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów 21 lipca 2026 roku i dzień później skierowany do Sejmu. Jego celem jest dostosowanie polskich przepisów do regulacji Unii Europejskiej dotyczących zarządzania jakością wody w kąpieliskach, a jednocześnie uporządkowanie zasad, które częściowo funkcjonują już w praktyce.
Jednym z najważniejszych założeń nowelizacji jest usprawnienie współpracy instytucji odpowiedzialnych za ocenę stanu wód i bezpieczeństwo osób korzystających z kąpielisk. Informacje o pogorszeniu jakości wody mają być szybciej przekazywane pomiędzy Państwową Inspekcją Sanitarną, Inspekcją Ochrony Środowiska, Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie oraz jednostkami samorządu terytorialnego. Sprawny przepływ danych jest szczególnie istotny w trakcie sezonu kąpielowego, kiedy jakość wody może zmienić się w krótkim czasie, między innymi pod wpływem wysokiej temperatury, intensywnych opadów, spływu zanieczyszczeń, awarii infrastruktury kanalizacyjnej albo nadmiernego rozwoju mikroorganizmów. Zgodnie z założeniami projektu szybsze przekazywanie informacji ma ułatwić rozpoznawanie źródeł zanieczyszczeń oraz podejmowanie odpowiednich działań. W praktyce może to oznaczać wcześniejsze ostrzeganie osób wypoczywających nad wodą, czasowe zamknięcie kąpieliska albo wdrożenie działań zmierzających do ograniczenia przyczyny pogorszenia jakości wody.
Istotnym elementem projektowanych zmian jest wprowadzenie podejścia opartego na analizie ryzyka występowania nadmiernych zakwitów sinic i glonów. Chodzi o to, aby zagrożenie mogło zostać rozpoznane możliwie wcześnie, zanim dojdzie do narażenia większej liczby osób korzystających z kąpieliska. Zakwity sinic mogą prowadzić do czasowego uznania wody za nieprzydatną do kąpieli. Nie każda zmiana koloru wody oznacza obecność niebezpiecznych toksyn, jednak intensywny rozwój sinic wymaga oceny właściwych służb. Kontakt z wodą zawierającą duże ilości sinic może wiązać się między innymi z podrażnieniem skóry, oczu i błon śluzowych. Szczególne znaczenie ma również ryzyko przypadkowego połknięcia zanieczyszczonej wody. Podejście oparte na analizie ryzyka ma umożliwić instytucjom uwzględnianie nie tylko aktualnego wyniku badania, ale także warunków sprzyjających pogorszeniu jakości wody. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że takie rozwiązanie ma pozwolić na wcześniejsze wykrywanie potencjalnych zagrożeń zdrowotnych i szybszą ochronę osób korzystających z kąpielisk.
Nowelizacja porządkuje również przepisy dotyczące wyznaczania kąpielisk i klasyfikowania jakości wody. Projekt ma między innymi doprecyzować pojęcie „dużej liczby kąpiących się”, które ma znaczenie przy podejmowaniu decyzji o ustanowieniu kąpieliska. Wprowadzenie bardziej precyzyjnych kryteriów powinno ograniczyć rozbieżności interpretacyjne oraz ujednolicić sposób stosowania przepisów przez samorządy i inne właściwe instytucje. Zmiany mają obejmować także zasady dokonywania oceny jakości wód oraz współpracę instytucji w sytuacji pogorszenia dotychczasowej klasyfikacji kąpieliska. Projekt tworzy podstawy prawne dla rozwiązań dotyczących współpracy między Głównym Inspektorem Sanitarnym, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska i Wodami Polskimi, które według rządu są już wykorzystywane w praktyce. Ich ustawowe uregulowanie ma uporządkować kompetencje poszczególnych podmiotów i usprawnić podejmowanie decyzji.
Projekt nowelizacji precyzuje także zadania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Instytucja ma odgrywać wyraźniej określoną rolę w identyfikowaniu źródeł zanieczyszczeń oraz ograniczaniu ich wpływu na jakość wód w rzekach, jeziorach i innych akwenach. Samo stwierdzenie, że woda w kąpielisku nie spełnia wymagań, nie rozwiązuje bowiem problemu. Konieczne jest również ustalenie, dlaczego doszło do jej zanieczyszczenia i czy istnieje możliwość ograniczenia ryzyka ponownego wystąpienia podobnej sytuacji. Źródłem pogorszenia jakości wody mogą być zarówno zjawiska naturalne, jak i działalność człowieka. Dlatego przepływ informacji między służbami sanitarnymi, ochroną środowiska, zarządcami wód i samorządami jest kluczowy nie tylko dla wydania doraźnego zakazu kąpieli, lecz także dla usuwania przyczyn problemu.
Aktualne informacje o funkcjonujących kąpieliskach i jakości wody udostępnia Główny Inspektorat Sanitarny w internetowym Serwisie Kąpieliskowym. Można tam sprawdzić między innymi, czy woda została uznana za przydatną do kąpieli, kiedy przeprowadzono ostatnie badanie, w jakim okresie działa kąpielisko oraz jaka jest jego dotychczasowa klasyfikacja. Dane mogą być aktualizowane w trakcie sezonu, dlatego warto sprawdzać status kąpieliska bezpośrednio przed wyjazdem. Dotyczy to zwłaszcza okresów upałów, intensywnych opadów lub pojawiających się lokalnie zakwitów sinic. Pod koniec lipca 2026 roku Serwis Kąpieliskowy GIS obejmował ponad 700 oficjalnie zgłoszonych kąpielisk. Przy poszczególnych obiektach publikowane były bieżące informacje o przydatności wody do kąpieli oraz powodach ewentualnego wprowadzenia zakazu.
Jeżeli właściwe służby uznają wodę za nieprzydatną do kąpieli, nie należy do niej wchodzić do czasu odwołania komunikatu. Zakaz może wynikać między innymi z przekroczenia parametrów mikrobiologicznych, obecności zanieczyszczeń, zakwitu sinic albo innego zagrożenia mogącego wpływać na zdrowie. Nie powinno się również oceniać bezpieczeństwa akwenu wyłącznie na podstawie wyglądu czy zapachu wody. Część zanieczyszczeń nie jest widoczna gołym okiem, a przejrzysta woda nie zawsze oznacza, że spełnia ona wymagania sanitarne. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest korzystanie z oficjalnie wyznaczonych kąpielisk, które pozostają pod nadzorem, mają określony sezon działania, a informacje o jakości wody są przekazywane do publicznej wiadomości.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać? Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów nie oznacza jeszcze, że przepisy już obowiązują. Projekt został skierowany do Sejmu i musi przejść dalszy proces legislacyjny. Zgodnie z jego założeniami ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Ostateczny termin będzie więc zależał od przebiegu prac parlamentarnych, podpisu prezydenta oraz publikacji przyjętych przepisów.
Co to oznacza dla pacjenta i osób korzystających z kąpielisk?
Dla osób wypoczywających nad wodą najważniejszym rezultatem zmian ma być szybsze wykrywanie zagrożeń i wcześniejsze przekazywanie informacji o pogorszeniu jakości wody. Sprawniejsza współpraca instytucji może skrócić czas między stwierdzeniem problemu a ostrzeżeniem użytkowników kąpieliska lub wprowadzeniem czasowego zakazu kąpieli. Nowe przepisy nie zwalniają jednak osób korzystających z akwenów z zachowania ostrożności. Przed wejściem do wody należy sprawdzić aktualny status kąpieliska, zwracać uwagę na oznaczenia znajdujące się na miejscu i stosować się do komunikatów organizatora oraz inspekcji sanitarnej. Szczególną ostrożność należy zachować, gdy na powierzchni wody widoczny jest kożuch, smugi, piana albo intensywne zielone zabarwienie mogące świadczyć o zakwicie.
Czy nowe przepisy dotyczą wszystkich miejsc, w których można się kąpać?
Projekt odnosi się przede wszystkim do kąpielisk objętych formalnym nadzorem oraz zasad ich wyznaczania i oceny jakości wody. Nie każde miejsce, w którym ludzie wchodzą do wody, jest oficjalnym kąpieliskiem. W miejscach niestrzeżonych i nieobjętych kontrolą informacje o jakości wody mogą nie być dostępne.
Kto sprawdza jakość wody w kąpieliskach?
Nadzór nad jakością wody prowadzą organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W systemie uczestniczą również organizatorzy kąpielisk, samorządy, Wody Polskie oraz Inspekcja Ochrony Środowiska. Nowelizacja ma usprawnić przekazywanie informacji między tymi podmiotami.
Czy zakwit sinic zawsze oznacza zamknięcie kąpieliska?
Decyzję podejmują właściwe służby na podstawie oceny sytuacji. Intensywny zakwit może jednak skutkować uznaniem wody za nieprzydatną do kąpieli i wprowadzeniem czasowego zakazu.
Czy czysta i przejrzysta woda zawsze jest bezpieczna?
Nie. Niektórych zanieczyszczeń, zwłaszcza mikrobiologicznych, nie można rozpoznać na podstawie wyglądu wody. Dlatego należy kierować się oficjalnymi wynikami oceny, a nie wyłącznie własnymi obserwacjami.
Gdzie można sprawdzić aktualny status kąpieliska?
Informacje publikuje Główny Inspektorat Sanitarny w Serwisie Kąpieliskowym. Dane obejmują między innymi aktualną ocenę przydatności wody, terminy badań, sezon działania oraz klasyfikację kąpieliska.
Czy nowe przepisy już obowiązują?
Nie. Projekt został przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu. Przepisy mają wejść w życie 14 dni po ogłoszeniu uchwalonej ustawy w Dzienniku Ustaw.
