Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nie rekomenduje objęcia refundacją produktu leczniczego Wainzua, zawierającego eplontersen, w ramach programu lekowego B.170. Program dotyczy leczenia dorosłych pacjentów z polineuropatią w I lub II stadium zaawansowania w przebiegu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej. Rekomendacja została wydana 18 maja 2026 roku.
Lek oceniany w rzadkiej chorobie wieloukładowej
Dziedziczna amyloidoza transtyretynowa z polineuropatią, określana skrótem hATTR, jest rzadką chorobą uwarunkowaną mutacjami w genie kodującym transtyretynę. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia obwodowego układu nerwowego. U pacjentów mogą występować postępujące osłabienie i zanik mięśni kończyn, utrata możliwości chodzenia, a w zaawansowanych przypadkach całkowite unieruchomienie.
W rekomendacji AOTMiT wskazano, że choroba wiąże się z szybko postępującą utratą jakości życia i może prowadzić do przedwczesnego zgonu. Według danych przytoczonych w dokumencie mediana przeżycia po rozpoznaniu hATTR wynosi około 4,7 roku, a u pacjentów z kardiomiopatią jest krótsza i wynosi około 3,4 roku.
Na świecie chorobowość hATTR z polineuropatią szacowana jest na około 10 tys. pacjentów. W Europie zapadalność oceniana jest na 0,3 nowego przypadku rocznie na milion mieszkańców. Z danych NFZ przytoczonych przez Agencję wynika, że w 2025 roku w programie lekowym B.170 leczonych było 6 pacjentów. Terapia była prowadzona wutrisyranem, refundowanym od kwietnia 2025 roku.
Czym jest eplontersen
Wainzua to produkt leczniczy zawierający eplontersen. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego jest on wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z dziedziczną amyloidozą transtyretynową z polineuropatią w 1. lub 2. stopniu zaawansowania. Wnioskowane wskazanie refundacyjne było zgodne ze wskazaniem rejestracyjnym.
Eplontersen jest oligonukleotydem antysensownym, którego działanie polega na selektywnym wiązaniu się z mRNA transtyretyny w hepatocytach. Skutkiem tego procesu jest degradacja mRNA TTR, zarówno zmutowanego, jak i prawidłowego. Mechanizm ten prowadzi do ograniczenia syntezy białka TTR w wątrobie i zmniejszenia jego stężenia we krwi.
Zalecana dawka leku Wainzua wynosi 45 mg podskórnie raz w miesiącu. W ChPL wskazano także na konieczność suplementacji witaminy A u pacjentów leczonych tym produktem.
Porównanie z terapią już refundowaną
Wnioskodawca jako komparator dla eplontersenu wskazał wutrisyran, czyli lek już finansowany w Polsce w ramach programu B.170. Agencja uznała ten wybór za zasadny, zgodny z wytycznymi oraz praktyką kliniczną.
Jednym z kluczowych elementów oceny był brak badań bezpośrednio porównujących eplontersen z wutrisyranem. W związku z tym analiza kliniczna została oparta głównie na porównaniach pośrednich. Wykorzystano dane z badania NEURO-TTRansform dla eplontersenu oraz HELIOS-A dla wutrisyranu. Zastosowano dwie metody porównania: dopasowanie populacji oraz symulację.
AOTMiT podkreśliła, że wyniki takich analiz należy interpretować ostrożnie. W dokumencie wskazano na ograniczenia metodyczne, w tym brak wspólnego komparatora, różnice między badaniami pierwotnymi, odmienne czasy obserwacji, różnice w raportowaniu oraz w definicjach punktów końcowych.
Wyniki kliniczne i bezpieczeństwo
Wyniki porównania pośredniego wykazały istotne statystycznie różnice na korzyść eplontersenu wyłącznie w zakresie jakości życia ocenianej kwestionariuszem Norfolk QoL-DN. Nie wykazano istotnych statystycznie różnic pomiędzy eplontersenem a wutrisyranem w pozostałych ocenianych punktach końcowych. Dotyczyło to między innymi nasilenia neuropatii w skali mNIS+7, zmiany stężenia transtyretyny, ogólnej niepełnosprawności w skali R-ODS, zmodyfikowanego wskaźnika masy ciała oraz prędkości chodu w 10-metrowym teście marszu.
W zakresie bezpieczeństwa analizowano ciężkie zdarzenia niepożądane, zdarzenia niepożądane o dużym nasileniu oraz zdarzenia prowadzące do przerwania leczenia. W porównaniu pośrednim nie wykazano istotnych statystycznie różnic między ocenianymi grupami dla żadnego z tych punktów końcowych.
Agencja wskazała również, że nie odnaleziono badań dotyczących efektywności praktycznej, czyli danych rzeczywistej praktyki klinicznej dla eplontersenu.
Analiza ekonomiczna i wpływ na budżet
W ramach oceny ekonomicznej wnioskodawca przeprowadził analizę minimalizacji kosztów. Według AOTMiT wybór tej techniki stanowił ograniczenie, ponieważ nie było danych pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie równorzędności terapeutycznej eplontersenu i wutrisyranu. Agencja wskazała, że preferowaną techniką byłaby analiza kosztów-użyteczności.
Oszacowania przedstawione przez wnioskodawcę wskazywały, że stosowanie eplontersenu w miejsce wutrisyranu byłoby tańsze w wariancie z uwzględnieniem instrumentu dzielenia ryzyka. Bez tego instrumentu roczny koszt terapii eplontersenem miał być wyższy od kosztu terapii wutrisyranem o 190 305 zł.
Analiza wpływu na budżet została przeprowadzona w dwuletnim horyzoncie czasowym z perspektywy płatnika publicznego. W wariancie z uwzględnieniem instrumentu dzielenia ryzyka wnioskodawca przewidywał spadek wydatków płatnika publicznego. W wariancie bez RSS wskazano natomiast na wzrost wydatków o około 475,8 tys. zł w pierwszym roku refundacji oraz około 951,5 tys. zł w drugim roku refundacji.
Agencja zwróciła uwagę, że rzeczywiste przejęcie rynku przez eplontersen jest trudne do przewidzenia. W dokumencie zaznaczono także różnicę w częstotliwości podawania leków: eplontersen stosowany jest raz w miesiącu, natomiast wutrisyran raz na trzy miesiące.
Zobacz: Eksperci: rzadkie choroby hematologiczne wciąż są wyzwaniem dla medycyny
Powody negatywnej rekomendacji
Prezes AOTMiT nie rekomenduje finansowania leku Wainzua ze środków publicznych w ocenianym wskazaniu. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim na niepewności dotyczące analiz klinicznych i ekonomicznych, brak bezpośrednich badań porównujących eplontersen z wutrisyranem oraz aktualną dostępność w programie B.170 innego leku ukierunkowanego na wyciszenie genu TTR.
W dokumencie podkreślono również, że zaproponowane warunki instrumentu dzielenia ryzyka uznano za niewystarczające w świetle zidentyfikowanych niepewności oraz obliczeń własnych Agencji.
Monoterapia w programach lekowych
W rekomendacji odniesiono się także do prośby Ministerstwa Zdrowia o analizę zasadności wprowadzenia zapisu dotyczącego finansowania leczenia amyloidozy wyłącznie jednym lekiem. Chodzi o zapis: „W ramach programów lekowych dedykowanych amyloidozie transtyretynowej finansuje się terapię jednym lekiem (monoterapia).”
Prezes AOTMiT uznał dodanie takiego zapisu za zasadne. W dokumencie wskazano, że uzasadnienie wynika z Charakterystyki Produktu Leczniczego Wainzua, wytycznych klinicznych oraz badań klinicznych, w których eplontersen stosowano w monoterapii. Agencja zwróciła też uwagę, że taki zapis ma zabezpieczać przed równoczesnym stosowaniem przez pacjentów kilku różnych leków dostępnych w programach lekowych B.170 i B.162.
Zobacz: Na amyloidozę choruje nie tylko pacjent, ale także cała jego rodzina
Rekomendacje zagraniczne
W dokumencie AOTMiT przywołano trzy pozytywne warunkowo rekomendacje refundacyjne dotyczące eplontersenu: brytyjską NICE z 2024 roku, kanadyjską CDA-AMC z 2024 roku oraz francuską HAS z 2025 roku. Warunki tych rekomendacji dotyczyły między innymi kosztów terapii oraz zawężenia populacji pacjentów.
Odnaleziono również dokumenty niemieckich instytucji IQWiG i G-BA z 2025 roku, w których wskazano, że dodatkowa korzyść eplontersenu w porównaniu z właściwą terapią porównawczą nie została udowodniona.
Według informacji przedstawionych przez wnioskodawcę Wainzua jest finansowana w 6 krajach Unii Europejskiej i EFTA spośród 30 wskazanych. W Austrii, Danii, Niemczech, Norwegii i Szwajcarii lek jest finansowany zgodnie ze wskazaniem rejestracyjnym, a w Szwecji w populacji zawężonej.
Rekomendacja nr 66/2026 z dnia 18 maja 2026 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Wainzua (eplontersen) w ramach programu lekowego B.170. „Leczenie dorosłych pacjentów z polineuropatią w I lub II stadium zaawansowania w przebiegu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej (ICD-10: E85.1)”:
Zobacz: Prof. Magdalena Kostkiewicz: Amyloidoza serca – tajemnicze wyzwanie diagnostyczne
Pytania i odpowiedzi dotyczące rekomendacji AOTMiT dla leku Wainzua
Czego dotyczy rekomendacja AOTMiT?
Rekomendacja dotyczy objęcia refundacją produktu leczniczego Wainzua, zawierającego eplontersen, w programie lekowym B.170. Program obejmuje leczenie dorosłych pacjentów z polineuropatią w I lub II stadium zaawansowania w przebiegu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej.
Jaką decyzję wydał Prezes AOTMiT?
Prezes AOTMiT nie rekomenduje objęcia refundacją leku Wainzua w ocenianym wskazaniu.
Dlaczego rekomendacja jest negatywna?
W dokumencie wskazano na niepewności analiz klinicznych i ekonomicznych, brak badań bezpośrednio porównujących eplontersen z wutrisyranem oraz fakt, że w programie B.170 dostępny jest już refundowany lek ukierunkowany na wyciszenie genu TTR.
Jaki lek jest obecnie refundowany w programie B.170?
Obecnie w programie B.170 refundowany jest wutrisyran, produkt leczniczy Amvuttra. Według dokumentu AOTMiT jest on dostępny w programie od kwietnia 2025 roku.
Czy eplontersen był porównywany bezpośrednio z wutrisyranem?
Nie odnaleziono badań bezpośrednio porównujących eplontersen z wutrisyranem. Analiza kliniczna opierała się głównie na porównaniach pośrednich.
W czym eplontersen wykazał przewagę nad wutrisyranem?
W porównaniu pośrednim istotną statystycznie różnicę na korzyść eplontersenu odnotowano wyłącznie w zakresie jakości życia ocenianej kwestionariuszem Norfolk QoL-DN. W pozostałych analizowanych punktach końcowych nie wykazano istotnych statystycznie różnic.
Czy AOTMiT odniosła się do stosowania kilku leków jednocześnie?
Tak. Prezes AOTMiT uznał za zasadne dodanie zapisu, że w programach lekowych dotyczących amyloidozy transtyretynowej finansuje się terapię jednym lekiem, czyli monoterapię.
Jak często podawany jest eplontersen?
Zgodnie z informacjami zawartymi w rekomendacji zalecana dawka eplontersenu wynosi 45 mg podskórnie raz w miesiącu.
Źródło: Rekomendacja nr 66/2026 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z dnia 18 maja 2026 r. w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Wainzua (eplontersen) w ramach programu lekowego B.170 „Leczenie dorosłych pacjentów z polineuropatią w I lub II stadium zaawansowania w przebiegu dziedzicznej amyloidozy transtyretynowej (ICD-10: E85.1)”.
