Raport „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” przedstawia niepokojące wnioski dotyczące stanu zdrowia społeczeństwa polskiego, wymagające natychmiastowych i długoterminowych działań. Zdaniem ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB, sytuacja zdrowotna Polski doświadcza stagnacji, a nawet regresu, co jest poważnym sygnałem ostrzegawczym dla polityki zdrowotnej.
Wpływ pandemii i wyhamowanie wzrostu długości życia
Po dekadach wzrostu, tempo wzrostu oczekiwanej długości życia znacząco spowolniło się w drugiej dekadzie XXI wieku. Pandemia COVID-19 dodatkowo zaostrzyła tę sytuację, eksponując głębsze, systemowe problemy zdrowia publicznego. Prof. Bogdan Wojtyniak z NIZP PZH – PIB zauważa, że wzrost oczekiwanej długości życia w latach 2014-2019 był minimalny, co stanowi wyraźne pogorszenie trendu.
Wyzwania determinant zdrowia
Raport identyfikuje kompleksowy system czynników negatywnie oddziałujących na zdrowie społeczeństwa. Wśród głównych determinant wymienia się rosnącą konsumpcję wysoko przetworzonej żywności, wzrost używania alkoholu i tytoniu, co prowadzi do epidemii otyłości i chorób przewlekłych. Ponadto, niski poziom aktywności fizycznej, szczególnie wśród młodzieży, oraz pogorszenie zdrowia psychicznego zyskują na znaczeniu, zwiększone przez niepewność geopolityczną i wpływ cyfrowych mediów.
Rola edukacji zdrowotnej i systemu zdrowia publicznego
Eksperci podkreślają, że inwestycje w zdrowie publiczne nie są jedynie kosztem, lecz inwestycją w przyszłość społeczną i gospodarczą kraju. Zdrowe społeczeństwo to mniejsze koszty leczenia, wyższa produktywność pracy i silniejsza spójność społeczna – zauważa Stefan Bogusławski, współautor raportu. Wiedza na temat determinant zdrowia wskazuje, że kluczowe znaczenie mają środowiskowe i społeczno-ekonomiczne warunki życia, aż 80% wpływających na zdrowie czynników znajduje się poza sferą służby zdrowia.
Rekomendacje i Narodowy Program Zdrowia 2026–2030
Raport apeluje do pilnej potrzeby wprowadzenia skutecznych działań, takich jak regulacje rynkowe ograniczające szkodliwe produkty, edukacja zdrowotna, interwencje profilaktyczne i budowa silnego systemu zdrowia publicznego. Rozwijany Narodowy Program Zdrowia na lata 2026–2030 powinien skupić się na wspomnianych aspektach, wzmocnieniu koordynacji międzysektorowej oraz promowaniu zdrowego stylu życia jako kluczowego elementu polityki zdrowotnej.
Zdrowie publiczne to fundament bezpieczeństwa narodowego – podkreśla Bernard Waśko, Dyrektor NIZP PZH – PIB. Raport jednoznacznie wskazuje na potrzebę systemowych zmian i długofalowych inwestycji w zdrowie publiczne, aby zapobiec dalszemu pogorszeniu stanu zdrowia społeczeństwa polskiego i zminimalizować koszty związane z przyszłymi chorobami i ich skutkami.
SYTUACJA ZDROWOTNA LUDNOŚCI POLSKI I JEJ UWARUNKOWANIA 2025
Pod redakcją Bogdana Wojtyniaka i Anny Smagi
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH. Warszawa 2025
O autorach:
• Prof. dr Bogdan Wojtyniak, Zakład Monitorowania i Analiz Stanu Zdrowia Ludności, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB
• Dr n. med. Bernard Waśko, Dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB
• Lek. Stefan Bogusławski, Zastępca Kierownika Zakładu Monitorowania i Analiz Stanu Zdrowia Ludności, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB
Eksperci alarmują: zdrowie publiczne w Polsce w coraz gorszej kondycji
Zgłaszalność na badania profilaktyczne w Polsce – wyzwania i rozwiązania
