Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji: Niedopatrzenia finansowe i organizacyjne w ocenie NIK

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), odpowiedzialna za ocenę i rekomendację technologii medycznych, odgrywa kluczową rolę w polskim systemie ochrony zdrowia. Pomimo tego, że instytucja ta została powołana w celu poprawy jakości opieki zdrowotnej, ostatnia kontrola przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) wykazała poważne nieprawidłowości, które budzą obawy o efektywność jej działania i właściwe wykorzystanie środków publicznych.

Nierzetelne zarządzanie finansami publicznymi

Raport NIK wskazuje na nieprawidłowości w gospodarce finansowej Agencji, z naciskiem na nierzetelnie ustalony odpis z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W latach 2023-2024 AOTMiT otrzymała od NFZ przekaz w wysokości 82 milionów złotych na rok 2024, mimo iż Agencja dysponowała wówczas funduszem zapasowym przekraczającym 32 miliony złotych oraz wolnymi środkami w wysokości 70 milionów złotych. Na koniec 2023 roku AOTMiT wykazała zysk w wysokości ponad 50 milionów złotych, co sprawiało, że ubieganie się o dodatkowy odpis było nieuzasadnione.

Co więcej, metodyka ustalania wysokości odpisu nie została odpowiednio udokumentowana, co stanowi naruszenie zasady jawności finansów publicznych. Brak dokumentacji dotyczącej procesu ustalania wysokości odpisu w połączeniu z brakiem skutecznej kontroli ze strony organów zarządzających potwierdza nieefektywność w planowaniu i nadzorze nad wydatkami.

W kontekście tej sytuacji szczególną uwagę zwraca fakt, że w Agencji nie obsadzono przez ponad dwa lata stanowiska głównego księgowego, co ograniczyło możliwość skutecznego nadzoru nad wydatkami publicznymi. Brak kluczowej osoby odpowiedzialnej za kontrolę finansową skutkował nie tylko niewłaściwym planowaniem budżetu, ale także brakiem przejrzystości w kwestii realizacji planów finansowych Agencji.

Nienależne dodatki i nagrody

Raport NIK wskazuje również na nieprawidłowości związane z przyznawaniem dodatków i nagród. W latach 2021-2024 na wypłaty nagród miesięcznych i dodatków specjalnych wydano łącznie blisko 19 milionów złotych. Wysokość nagród nie była uzależniona od wyników pracy, a w wielu przypadkach przyznawano je na podstawie standardowych obowiązków służbowych oraz przestrzegania zasad BHP.

Ponadto, w 2023-2024 roku dyrektor Biura Kadr otrzymywał dodatek specjalny za reprezentowanie Agencji w kontaktach z organizacjami związkowymi, mimo że w tym okresie w Agencji nie działały żadne związki zawodowe. To pokazuje, jak nieprzemyślane decyzje kadrowe mogą prowadzić do marnotrawstwa publicznych funduszy, które powinny być przeznaczone na cele związane z działalnością Agencji.

Wysokie nagrody wypłacane były również osobom na stanowiskach kierowniczych. Przykładowo, w 2021 roku dyrektorzy biur otrzymali od 71,6 tys. zł do 78,4 tys. zł nagrody, co stanowiło znaczny wydatek, szczególnie biorąc pod uwagę liczebność pracowników i ogólną strukturę organizacyjną Agencji. Te nagrody były przyznawane bez wyraźnego uzasadnienia wyników działalności, co stanowiło naruszenie zasady efektywności wydatkowania środków publicznych.

Nieodpowiednia struktura kadrowa

AOTMiT, jak wskazuje raport NIK, posiadała nadmierną liczbę stanowisk kierowniczych, które nie były adekwatne do liczby pracowników i zakresu zadań Agencji. Zatrudniono 37 osób na stanowiskach kierowniczych, co przy 255 pracownikach daje proporcję stanowisk kierowniczych na poziomie 1:7. Co więcej, w Biurze Kadr, które liczyło 7 osób, przewidziano 3 stanowiska kierownicze, a w Biurze Księgowości, gdzie zatrudnionych było 7 osób, aż 5 stanowisk kierowniczych. Ta nadmierna biurokracja była nie tylko kosztowna, ale również utrudniała sprawne funkcjonowanie Agencji.

Brak rocznego planu zatrudnienia oraz nieznajomość rzeczywistych potrzeb kadrowych w poszczególnych działach tylko pogłębiały problem. Działania te były nieprzemyślane i prowadziły do nieefektywnego wykorzystywania zasobów ludzkich.

Niegospodarne wydatki na wynajem nieruchomości i miejsc parkingowych

Również w zakresie wynajmu nieruchomości Agencja nie wykazała się odpowiedzialnością. W latach 2023-2024 wydano ponad 81 tysięcy złotych na wynajem mieszkania w Warszawie, które miało być przeznaczone na pobyt pracowników zamiejscowych. Jednakże, jak wykazała kontrola, mieszkanie to nie było używane zgodnie z jego przeznaczeniem, ponieważ pracownicy nie korzystali z niego w ramach delegacji. Dodatkowo, nie prowadzono ewidencji wydawania kluczy i nie można było potwierdzić, że lokal rzeczywiście był wykorzystywany w sposób uzasadniony.

Kolejnym problemem była nieefektywna gospodarka wynajmowanymi lokalami biurowymi w Krakowie. Agencja podpisała umowy najmu z niekorzystnymi warunkami wypowiedzenia, co narażało ją na długoterminowe zobowiązania finansowe, nawet w przypadku zmniejszenia potrzeb lokalowych. Jeden z lokali, w którym Agencja przeznaczyła ponad 37 tysięcy złotych na remont łazienki, nie spełniał podstawowych kryteriów gospodarności.

Niekontrolowane wydatki dotyczyły także najmu miejsc parkingowych, na które Agencja wydała ponad milion złotych. Wydatki te były nieuzasadnione, ponieważ nie przeprowadzono analizy zasadności takiego najmu. Miejsca parkingowe były przypisane głównie kadrze kierowniczej i innym pracownikom w celu parkowania prywatnych pojazdów, co stanowiło zupełnie niepotrzebny koszt.

Kontrola NIK pokazuje, że Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nie wykorzystała dostępnych zasobów w sposób efektywny, co doprowadziło do marnotrawstwa publicznych środków. Zidentyfikowane nieprawidłowości obejmowały zarówno błędy w zarządzaniu finansami, jak i nieodpowiednią strukturę organizacyjną oraz niegospodarność w wydatkach na wynajem nieruchomości i nagrody dla pracowników.

W wyniku kontroli NIK Agencji zostały przedstawione liczne rekomendacje, które mają na celu poprawienie jej funkcjonowania. Zalecenia obejmują m.in. wprowadzenie bardziej przejrzystych zasad ustalania wysokości odpisu, optymalizację struktury kadrowej oraz dokładniejsze analizy zasadności wydatków na wynajem nieruchomości i nagrody. Ponadto, NIK wezwała do wzmocnienia nadzoru nad działalnością AOTMiT przez Ministerstwo Zdrowia, aby uniknąć podobnych nieprawidłowości w przyszłości. NIK skierował do Ministra Zdrowia dwa wnioski o:
– wzmocnienie nadzoru nad działalnością AOTMiT w zakresie opracowywania i realizacji planu finansowego tej jednostki, w szczególności ponoszenia przez nią kosztów – pod względem legalności, celowości i gospodarności,
– przeprowadzanie rzetelnej analizy przed wydaniem opinii dotyczącej wysokości ustalonego odpisu dla AOTMiT.

CAŁY RAPORT NIK: Funkcjonowanie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Krajowi Producenci Leków o kompromisie w sprawie zmian prawa farmaceutycznego UE

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, AOTMiT, nieprawidłowości finansowe, kontrola NIK, marnotrawstwo publicznych środków, nagrody i dodatki, wynajem nieruchomości, struktura kadrowa, gospodarka finansowa, niegospodarność, zarządzanie finansami publicznymi, analiza finansowa AOTMiT, fundusze publiczne, kontrola zarządu, wynajem parkingów, dodatki specjalne, efektywność organizacyjna, raport NIK, Ministerstwo Zdrowia, wnioski pokontrolne, audyt finansowy, odpływ środków publicznych