Nie. Objawy skórne mogą nie wystąpić. Najważniejsza jest ocena całego obrazu klinicznego i szybkie wezwanie pomocy.

W sytuacji zagrożenia życia należy wezwać pomoc medyczną. Finalną odpowiedź zredaguj zgodnie z aktualnymi wytycznymi i indywidualnym planem pacjenta.

Odpowiedź powinna uwzględniać aktualne przepisy, procedury placówki oraz indywidualne ustalenia dotyczące dziecka.

Wstaw instrukcję zgodną z Charakterystyką Produktu Leczniczego i zaleceniami producenta konkretnego preparatu.

Sprawdź dostępność leku, termin ważności, plan postępowania, numery kontaktowe oraz przygotowanie opiekunów.

Anafilaksja zazwyczaj zaczyna się nagle, a objawy szybko się nasilają. Mogą dotyczyć kilku części organizmu jednocześnie, ale nie zawsze występują wszystkie charakterystyczne symptomy.
Objawami alarmowymi są przede wszystkim:
- trudności w oddychaniu, świszczący lub głośny oddech;
- uczucie zaciskania gardła;
- obrzęk języka, gardła, ust lub twarzy;
- trudności w mówieniu albo połykaniu;
- chrypka, nagły kaszel lub duszność;
- zawroty głowy, osłabienie, splątanie lub utrata przytomności;
- bladość, zimna i wilgotna skóra;
- nagły spadek ciśnienia tętniczego;
- u dziecka: wiotkość, senność, brak typowej reakcji na otoczenie;
- pokrzywka, świąd, zaczerwienienie lub obrzęk skóry;
- silny ból brzucha, powtarzające się wymioty albo biegunka, zwłaszcza po kontakcie ze znanym alergenem.
Zmiany skórne, takie jak pokrzywka, nie muszą wystąpić. Ich brak nie wyklucza anafilaksji. Szczególnie niebezpieczne są objawy dotyczące oddychania, drożności dróg oddechowych i krążenia.

Wstrząsu anafilaktycznego nie należy próbować leczyć domowymi metodami. Najważniejszym lekiem stosowanym w anafilaksji jest adrenalina podana domięśniowo w zewnętrzną część uda.
W przypadku podejrzenia anafilaksji należy:
- Natychmiast podać adrenalinę za pomocą przepisanego wstrzykiwacza lub ampułkostrzykawki, zgodnie z instrukcją danego urządzenia.
- Zadzwonić pod numer 112 lub 999 i poinformować dyspozytora o podejrzeniu anafilaksji.
- Położyć osobę poszkodowaną. Jeżeli ma duże trudności z oddychaniem, można ostrożnie unieść jej tułów. Nie należy pozwalać jej wstawać ani chodzić.
- Jeżeli po około 5 minutach nie następuje wyraźna poprawa lub objawy ponownie się nasilają, podać drugą dawkę adrenaliny, o ile jest dostępna.
- Pozostać z poszkodowanym i kontrolować jego oddech oraz stan świadomości.
- Jeżeli osoba przestanie prawidłowo oddychać, rozpocząć resuscytację zgodnie z poleceniami dyspozytora numeru alarmowego.
Leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy nie zastępują adrenaliny i nie powinny opóźniać jej podania.

Tak. Anafilaksja jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Może prowadzić do zamknięcia dróg oddechowych, ciężkiej duszności, gwałtownego spadku ciśnienia, zaburzeń krążenia, utraty przytomności, a w najcięższych przypadkach do zatrzymania krążenia.
Nie można z góry przewidzieć, jak szybko będzie postępowała reakcja. Dlatego w przypadku objawów anafilaksji nie należy czekać na ich dalszy rozwój. Adrenalinę trzeba podać możliwie szybko, a następnie wezwać zespół ratownictwa medycznego.

Niektóre objawy mogą przejściowo się zmniejszyć, ale nie oznacza to, że zagrożenie minęło. Reakcja może ponownie się nasilić, a u części osób po okresie poprawy pojawia się druga fala objawów.
Nie należy czekać, aż anafilaksja ustąpi samoistnie. Osoba, u której wystąpiły objawy ciężkiej reakcji alergicznej, wymaga podania adrenaliny, wezwania pomocy i oceny medycznej, nawet jeżeli po podaniu leku poczuje się lepiej.

Objawy najczęściej pojawiają się w ciągu kilku lub kilkunastu minut od kontaktu z alergenem, ale czas ich wystąpienia może być różny.
Po spożyciu pokarmu reakcja może rozpocząć się po kilku minutach, lecz niekiedy rozwija się później. Po podaniu leku, użądleniu owada albo kontakcie alergenu bezpośrednio z organizmem objawy mogą wystąpić bardzo szybko.
Im gwałtowniej rozwija się reakcja, tym większa może być jej ciężkość. Nie należy jednak uznawać, że po upływie określonego czasu zagrożenie całkowicie minęło.

Preparat z adrenaliną należy przechowywać zgodnie z instrukcją producenta konkretnego urządzenia. Zazwyczaj powinien znajdować się w temperaturze pokojowej, w oryginalnym opakowaniu, chroniony przed światłem oraz bardzo wysoką i bardzo niską temperaturą.
Wstrzykiwacza nie należy:
- wkładać do lodówki ani zamrażarki;
- pozostawiać latem w nagrzanym samochodzie;
- kłaść bezpośrednio na słońcu;
- pozostawiać zimą w samochodzie lub innym miejscu narażonym na mróz.
Należy regularnie sprawdzać datę ważności preparatu oraz wygląd roztworu, jeżeli urządzenie ma okienko kontrolne. Roztwór powinien być przejrzysty i bezbarwny. Preparat przebarwiony, mętny lub zawierający widoczne cząstki powinien zostać wymieniony.
Osoba, której lekarz przepisał adrenalinę, powinna mieć ją przy sobie, a nie pozostawiać w domu, samochodzie czy szkolnej szafce. Zalecenia często obejmują noszenie dwóch dawek, ponieważ pierwsza może nie wystarczyć.

Ryzyko anafilaksji powinien ocenić lekarz, najlepiej alergolog. Podczas konsultacji analizuje on wcześniejsze reakcje, ich przebieg, możliwe czynniki wywołujące oraz choroby współistniejące. W zależności od sytuacji może zlecić testy skórne, oznaczenie swoistych przeciwciał IgE we krwi lub inne badania.
Same dodatnie testy alergiczne nie oznaczają jednak, że u danej osoby na pewno wystąpi anafilaksja. Nie istnieje również proste badanie, które pozwala dokładnie przewidzieć ciężkość przyszłej reakcji.
Szczególnie ważna jest konsultacja lekarska, gdy po spożyciu pokarmu, przyjęciu leku, użądleniu owada albo kontakcie z inną substancją wystąpiły:
- duszność lub świszczący oddech;
- obrzęk gardła albo języka;
- utrata przytomności;
- znaczne osłabienie lub spadek ciśnienia;
- objawy dotyczące kilku układów jednocześnie, na przykład pokrzywka połączona z dusznością lub wymiotami.
Po przebytej anafilaksji lekarz może zalecić noszenie adrenaliny i przygotować indywidualny plan postępowania awaryjnego.

Tak. Podejrzenie anafilaksji wymaga wezwania zespołu ratownictwa medycznego. Nie należy samodzielnie prowadzić samochodu ani przewozić osoby, której stan szybko się pogarsza, jeżeli dostępna jest pomoc pogotowia.
Numer 112 lub 999 należy wybrać natychmiast, jeżeli pojawia się:
- obrzęk języka, gardła, ust lub twarzy;
- trudność w oddychaniu albo połykaniu;
- świszczący, bardzo szybki lub głośny oddech;
- chrypka i uczucie zaciskania gardła;
- sinienie, wyraźna bladość albo zimna skóra;
- zawroty głowy, utrata przytomności lub narastająca senność;
- gwałtowne pogorszenie stanu po kontakcie z możliwym alergenem.
Adrenalinę należy podać przed przyjazdem pogotowia, jeśli jest dostępna i występują objawy anafilaksji. Podanie leku nie zwalnia z konieczności wezwania pomocy i dalszej obserwacji medycznej.

Nie. Popularne leki przeciwhistaminowe mogą zmniejszać świąd, pokrzywkę lub inne objawy skórne, ale nie działają wystarczająco szybko na obrzęk dróg oddechowych, ciężką duszność ani gwałtowny spadek ciśnienia.
W anafilaksji lekiem pierwszego wyboru jest adrenalina podawana domięśniowo. Podanie tabletki lub syropu przeciwalergicznego nie powinno opóźniać zastosowania adrenaliny i wezwania pomocy.

Jeżeli osoba ma przepisaną adrenalinę i pojawiają się objawy sugerujące anafilaksję, nie należy zwlekać z jej zastosowaniem. W sytuacji zagrożenia większym ryzykiem jest zbyt późne podanie adrenaliny niż prawidłowe podanie pojedynczej dawki domięśniowej osobie z podejrzeniem ciężkiej reakcji alergicznej.
Po zastosowaniu preparatu zawsze należy zadzwonić pod numer 112 lub 999.

Po ustabilizowaniu stanu potrzebna jest dalsza diagnostyka. Warto skonsultować się z alergologiem, aby ustalić prawdopodobną przyczynę reakcji, sposoby unikania alergenu oraz zasady postępowania na wypadek kolejnego zdarzenia.
Pacjent powinien otrzymać instruktaż prawidłowego stosowania przepisanego preparatu z adrenaliną. Zasady postępowania powinny znać także osoby z jego najbliższego otoczenia — rodzina, opiekunowie, nauczyciele, współpracownicy lub trenerzy.
Ważne: informacje zamieszczone w tej sekcji mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. W przypadku objawów mogących wskazywać na anafilaksję należy natychmiast podać adrenalinę, jeżeli jest dostępna, i zadzwonić pod numer 112 lub 999.