Apteki to nie tylko miejsca, w których kupujemy leki. To istotne ogniwo systemu ochrony zdrowia – punkt pierwszego kontaktu pacjenta z profesjonalistą medycznym, miejscem realizacji recept, świadczeń opieki farmaceutycznej i wsparcia w zakresie samoleczenia. Jednak dla setek tysięcy mieszkańców Polski dostęp do apteki staje się coraz trudniejszy.
Ponad 400 gmin w Polsce bez ani jednej apteki
Z danych za styczeń 2025 roku wynika, że aż 400 gmin nie ma na swoim terenie żadnej apteki. Oznacza to, że mieszkańcy tych obszarów – często seniorzy, osoby niesamodzielne i chorzy przewlekle – muszą pokonywać dziesiątki kilometrów, by wykupić przepisane leki. W skali całego kraju blisko 2 miliony obywateli żyje na terenach, gdzie dostęp do apteki jest znacznie utrudniony lub całkowicie wykluczony.
Efekty „Apteki dla Aptekarza”: spadek liczby aptek, wzrost barier dostępu
Za dramatyczny spadek liczby aptek odpowiadają regulacje wprowadzone w ramach tzw. „Apteki dla Aptekarza” – nowelizacji Prawa farmaceutycznego z 2017 i 2023 roku (tzw. AdA 1.0 i 2.0). W zamyśle miały ograniczyć ekspansję dużych sieci aptecznych, jednak w praktyce doprowadziły do zamknięcia 2 247 aptek. W efekcie ich liczba spadła do 11 360, a w 2024 roku zamknięto kolejne 197 placówek.
Przepisy wprowadziły ograniczenia demograficzne i geograficzne, które znacząco utrudniły otwieranie nowych aptek. W praktyce oznacza to, że nawet gdyby lokalna społeczność znalazła farmaceutę gotowego otworzyć aptekę, często nie może tego zrobić ze względu na sztywne bariery ustawowe.
Głos samorządów: „Potrzebujemy realnych zmian”. – „Regulacje są tak skonstruowane, że apteki znikają z terenów wiejskich. W mojej gminie Perlejewo mieszkańcy muszą jeździć kilkanaście kilometrów do najbliższej placówki” – mówi wójt Jakub Wierzbicki. To głos, który powtarza się w dziesiątkach gmin. W liście otwartym do Minister Zdrowia Izabeli Leszczyny, 44 sygnatariuszy – w tym 33 wójtów i burmistrzów – apeluje o nowelizację przepisów, które dziś generują wykluczenie zdrowotne.
Wykluczenie transportowe potęguje problem
Na terenach wiejskich problemem nie jest jedynie brak apteki – równie dotkliwy okazuje się brak transportu. W wielu gminach autobus do miasta kursuje raz dziennie, a osoby starsze często nie posiadają samochodów. Jak wskazuje Dominika Kowalczyk z Koalicji „Na pomoc niesamodzielnym”: „Jeśli senior musi pokonać 30 km w jedną stronę, by zrealizować receptę, to równie dobrze możemy go wysłać na Księżyc”.
Apteki dyżurne? Na wsiach praktycznie nie istnieją. Dostępność aptek całodobowych to kolejny dramatyczny wskaźnik: 94% mieszkańców wsi nie ma dostępu do apteki pełniącej dyżur nocny. Na wschodzie Polski ten odsetek wynosi aż 73%. W nagłych sytuacjach, takich jak choroba dziecka w nocy czy pilna potrzeba zakupu leków ratujących życie, jedyną opcją bywa podróż nawet 50 km – i to w dwie strony.
Eksperci wskazują, że rola aptek będzie coraz ważniejsza – społeczeństwo się starzeje, rośnie liczba osób cierpiących na choroby przewlekłe. Apteka może stanowić miejsce przeglądu lekowego, edukacji zdrowotnej i wczesnej interwencji. Ale warunkiem jest jej fizyczna obecność w społeczności lokalnej.
Co dalej? Potrzebne pilne zmiany legislacyjne
Autorzy apelu do Minister Zdrowia postulują:
- Nowelizację przepisów Apteka dla Aptekarza, by umożliwić otwieranie aptek na obszarach deficytowych,
- Wsparcie finansowe i systemowe dla aptek na terenach wiejskich (np. dotacje, programy osłonowe),
- Rozwój punktów aptecznych z uprawnieniami do realizacji szerokiego wachlarza usług farmaceutycznych,
- Integrację aptek z systemem opieki koordynowanej, szczególnie w kontekście starzejącego się społeczeństwa.
Brak aptek w setkach gmin to nie tylko problem logistyczny – to kwestia bezpieczeństwa zdrowotnego milionów obywateli. Bez zmiany przepisów, pogłębiać się będzie wykluczenie zdrowotne i transportowe. Samorządowcy dają wyraźny sygnał: czas na reformę rynku aptecznego, która będzie uwzględniać realne potrzeby społeczności lokalnych.
#aptekiwPolsce #AptekadlaAptekarza #brakaptekwgminach #dostępdoleków #rynekaptecznywPolsce #aptekiwiejskie #wykluczeniezdrowotne #zamykanieaptek #dostępnośćaptek #politykazdrowotna
2000 aptek zniknęło z mapy Polski od 2018 roku
